Blog Thích FA

Trương Duy Toản (trái) và Nguyễn Háo Vĩnh.

Những du học sinh đầu tiên, cũng là nhóm thanh niên Đông Du Miền Nam đầu tiên, chủ yếu là con nhà giàu, hoặc cực giàu. Nhiều người là Minh Hương.

Hai anh em Lâm Cần, Lâm Tỷ con ông Lâm Bình nhà cực giàu. Lâm Tỷ học tiếng Anh giỏi, sau đi London làm phiên dịch cho đức Cường Để. Cùng đi còn có Đỗ Văn Y làm phiên dịch tiếng Đức. Sau cả cả hai phiên dịch cùng qua Đức với Cường Để.

Cảnh sát Anh nhầm Joseph Thành với Lâm Tỷ (Lâm Văn Tú). Sự thực Joseph Thành là Háo Vĩnh, sau bị bắt khi từ Anh trở về Hồng Kông.

Năm 1920, khi mật thám Pháp phát hiện ra Nguyễn Ái Quốc là Nguyễn Tất Thành, họ dò lại quan hệ của Thành với Đông Du ở London và đã nhầm Joseph Thành với Lâm Tỷ.

Huỳnh Hưng (Huỳnh Văn Nghi), đồng hương với hai anh em Lâm Tỷ, là người đưa các đồng chí Đông Du qua Hongkong để tổ chức kháng chiến theo kiểu bạo động, dẫn đến vụ nổ tạc đạn tại cơ sở do Huỳnh Hưng đứng tên thuê (là một tòa nhà 4 tầng lớn).

Trừ Huỳnh Hưng bị kết án ở Hongkong, các vị còn lại bị đưa về Hà Nội cho Hội Đồng Đề Hình kết án. Nguyễn Thần Hiến chết trong tù Hà Nội.

Cùng quê với Lâm Tỷ còn có Trương Duy Toản. Từ London, Cường Để đi Đức cùng Đỗ Văn Y và Trương Duy Toản để mượn Đức (như từng mượn Nhật) chống lưng đánh Pháp. Từ Đức, Cường Để gửi thư cho chính phủ Pháp, cử Trương Duy Toản và Đỗ Văn Y đi Paris gặp Phan Chu Trinh. Lúc này Pháp Đức bắt đầu đánh nhau. Phan Chu Trinh, Trương Duy Toản, Đỗ Văn Y đều bị bắt, ra tòa và kết án tù. Một số lá thư của Paul Thành gửi từ London cho Phan Chu Trinh sau khi ông này bị bắt, đã bị mật thám Pháp thu được. Sau 2 năm ngồi tù, được thả tự do, ai về chỗ cũ, Phan Chu Trinh ở lại Paris, Trương Duy Toản và Đỗ Duy Y bị đưa lên tàu chở về Sài Gòn. Sau một thời gian bị an trí ở Cần Thơ, Trương Duy Toản được Gilbert Chiếu đưa trở lại Sài Gòn làm nghề báo.

Trần Thị Quỳ, con gái Trần Phước Định, có thể coi là nữ du học sinh đầu tiên. Cô bị bắt ngay khi về đến Nhà Rồng (từ Quảng Châu, nơi lúc đó Phan Bội Châu đang sống, về Sài Gòn). Không bị kết án nhưng bị nguyệt –điểm (mỗi tháng đến trình diện một lần), cho đến năm 1913 cô tham gia Phan Xích Long thì bị bắt lần nữa. Chồng cô Quỳ là Huỳnh Hữu Chí, cũng là chiến sĩ Đông Du hoạt động ở Quảng Châu và Hongkong.

Trần Phước An đi Nhật theo Đông Du. Lấy vợ Nhật nên khi Nhật trục xuất Đông Du vẫn được ở lại. Khi Nhật đánh Trung Quốc, Trần Phước An đi theo quân đội Thiên Hoàng, tham gia thành lập Kiến Quốc Quân cùng chỉ huy Trần Trung Lập, đánh Pháp ở Lạng Sơn. Sau thất bại, một lần nữa nhờ có quốc tịch Nhật mà Trần Phước An thoát chết. Cuối cùng mật thám Pháp phải tìm cách ám sát Phước An ở Quảng Châu.

Nguyễn Háo Vĩnh và Cao Văn Chánh là thế hệ nhà báo quốc ngữ thứ hai ở Sài Gòn. Sau Gilbert Trần Chánh Chiếu, Hồ Văn Trung (Hồ Biểu Chánh), Nguyễn Chánh Sắt và Lê Hoàng Mưu (tác giả Hà Hương Phong Nguyệt), thế hệ Háo Vĩnh bắt đầu từ bỏ đường lối ôn hòa để chuyển qua phản biện chính trị với văn phong trực diện và cực đoan hơn. Đối tượng độc giả mà họ nhắm vào là những người được giáo dục cao hơn , có ý thức chính trị hơn.

Đầu những năm 1920, chính quyền thực dân ở Sài Gòn có ý định cho một tập đoàn Pháp độc quyền đầu tư và khai thác cảng Sài Gòn trong một quãng thời gian 15 năm, hai tờ báo quốc ngữ có liên quan đến Nguyễn Háo Vĩnh và Cao Văn Chánh là Công Luận Báo và Nam Kỳ Kinh Tế Báo đã phản đối quyết liệt.

Dự án độc quyền cảng Sài Gòn, còn được gọi là dự án Candelier (theo tên kiến trúc sư trưởng của dự án này) do Hội đồng quản hạt Nam Kì mà thực chất là do thống đốc Nam Kì lúc đó Maurice Cognacq rất tham lam tàn ác đứng bảo kê. Cognacq tham lam tàn ác theo nghĩa đen. Báo Pháp ngữ thời đó gọi tay này là thối nát.

Dự án cảng Sài Gòn tóm tắt như sau. Hội đồng thương cảng (Conseil du Port) là một tổ chức hỗn hợp thay mặt nhà nước thuộc địa quản lý cảng Sài Gòn. Hội đồng này cho một tập đoàn Pháp đầu tư và độc quyền khai thác Cảng và toàn bộ hai con kênh vận tải kết nối Cảng tới vùng Chợ Lớn (Kênh Tàu Hũ, nay chính là trục đại lộ Đông Tây). Toàn bộ chiều dài kênh khoảng gần 20 km (tính cả hai bên bờ sẽ khoảng 40km). Thời gian khai thác là 15 năm. Về cơ bản, nếu được phép đầu tư, tập đoàn Pháp kia sẽ độc quyền xuất nhập khẩu cho toàn bộ nền kinh tế Nam Kì.

Báo chí Pháp ngữ và quốc ngữ chia phe chống và ủng hộ. Dần dần leo thang. Các nhóm xã hội, từ nhà báo, dân buôn, tới trí thức cũng bị chia rẽ thành hai phe ủng hộ độc quyền và chống độc quyền. Chia rẽ lan dần tới giới chính trị. Hội đồng quản hạt Nam Kì cũng bị chia rẽ vì dự án đầu tư này. Cuối cùng luật sư Paul Monin qua Pháp vận động nghị viện Pháp bác bỏ giấy phép đầu tư của Hội đồng quản hạt Nam Kì cấp cho dự án Candelier.

Cuộc chiến báo chí dữ dội xung quanh dự án độc quyền Cảng Sài Gòn đã đưa đẳng cấp báo chí quốc ngữ chống đối chính trị (đằng sau kinh tế) của Sài Gòn lên một đẳng cấp mới. Cùng lúc nó khẳng định phẩm chất chính trị vượt ra khỏi tầm vóc thuộc địa của một trí thức du học Anh quốc trở về: Nguyễn Háo Vĩnh. Đồng thời giới thiệu cây bút trẻ Trần Huy Liệu và một ngôi sao độc đáo: Nguyễn An Ninh và tờ Chuông Rè La Cloche Fêlée (xem Trong Vỏ Hạt Dẻ Phần 1).

Blog 5xu
3-9-2015

(Blog 5xu)

                         Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường (Ảnh chụp từ trang web datviet.vn)

Trong vài ngày qua, sóng gió bắt nguồn từ bài phỏng vấn “Hoàng Phủ Ngọc Tường: Đùa thôi nhé, thiên đường mộng ảo” của Nguyễn Đức Tùng tưởng đã dịu xuống, nhưng mà không. Ai cũng có nhiều điều muốn nói. Tôi cũng vậy, cũng có những suy nghĩ, nhận định về những điều được viết ra hoặc hàm chứa trong đó. Nhưng thay vì nói hết (và trở thành... nói nhiều), tôi muốn chia sẻ một vài điều mà tôi cho là vô cùng quan trọng.

Có vẻ như điều duy nhất đáng kể ở đây đối với tất cả mọi người là hành tung của Hoàng Phủ Ngọc Tường (HPNT) trong cuộc tổng công kích tết Mậu Thân ở mặt trận Huế. “Mọi người” ở đây gồm có những người tin rằng HPNT có nhúng tay vào sự kiện thảm sát Mậu Thân và những người đã và đang nỗ lực bào chữa cho ông. Làm như thể việc HPNT có mặt ở Huế vào thời điểm đó có thể quyết định được HPNT có tội hay vô tội!

Có những điều rõ ràng như con voi khổng lồ đi tới đi lui trong phòng mà chẳng ai quan tâm. Con voi của chúng ta xuất hiện dưới dạng một câu hỏi, "Tại sao HPNT và những người bênh vực ông đã một cách cuồng nhiệt muốn chứng minh sự khiếm diện của HPNT vào những ngày tết Mậu Thân ở Huế?” Đây không hề là một câu hỏi hóc búa, và ai cũng có thể trả lời được. Bởi vì vào thời điểm đó, Huế là hiện trường của tội ác, một crime scene, mà xét về mọi phương diện, đã khiến cho tội ác của William Calley Jr. trong vụ tàn sát Mỹ Lai trở thành một cái bóng xanh xao mờ nhạt bên cạnh nó. Nói cách khác, thảm sát Mậu Thân là tội ác chiến tranh lớn nhất của cuộc chiến tranh được gọi là “Vietnam War” hay “Chiến tranh chống Mỹ” hay “Cuộc Nội chiến” tùy thuộc vào việc ai là người đang phát ngôn. Số lượng người bị giết, địa vị xã hội và quan hệ của họ với chính quyền miền Nam, và tư thế bất bình thường của tử thi tìm thấy trong các hố chôn tập thể cho thấy đây là một cuộc tàn sát có dự mưu, khiến cho tội ác chiến tranh này trở nên trầm trọng hơn.

Làm thế nào để HPNT một mình có thể gồng gánh nổi cái tội ác này? Không thể trách HPNT nếu ông đã tìm đủ mọi cách để chứng minh là mình đã không có mặt ở đó, đã không hề nhìn thấy tận mắt cái tội ác đã diễn ra ở cố đô của nhà Nguyễn. Chính điều này, nỗ lực chứng minh sự vắng mặt của mình trong đợt Tổng công kích Tết Mậu Thân ở Huế là bằng chứng hiếm hoi nhưng đầy thuyết phục do chính HPNT và phe “cách mạng” cung cấp về sự hiện hữu của cái tội ác khủng khiếp này.

Nhưng liệu sự vắng mặt mà HPNT và những người bào chữa cho ông luôn muốn chứng minh, có giúp “gỡ” HPNT ra khỏi sự dính líu với cái tội ác này hay không? Câu trả lời đến nhanh và dứt khoát: không! Vấn đề còn lại là mức độ của dính líu và ý thức trách nhiệm của ông ta.

Về mức độ dính líu, không hề dễ dàng để xác định. Tất nhiên, đối với nhiều người, cả bênh lẫn chống HPNT, đều muốn dựa trên việc ông có mặt hay không ở Huế, hiện trường tội ác, để gán hết trách nhiệm lên hoặc rửa sạch hết mọi tội lỗi cho HPNT. Cách này có thể đưa đến ít nhất hai sai lầm về mặt phán xét. Trước hết, một người không nhất thiết phải có mặt ở hiện trường để thực hiện và chịu trách nhiệm về một tội ác nào đó. Không phải tất cả những người bị lên án tử hình ở tòa án Nuremberg đều đã tự tay giết người hàng loạt. Họ bị kết án vì vai trò của họ trong việc thiết kế hoặc cho phép thực hiện những kế hoạch, chương trình đưa đến những tội ác khủng khiếp nhất trong Thế chiến II. Nhìn được điều này, chúng ta sẽ thấy việc HPNT có mặt hay không ở Huế vào thời điểm tội ác diễn ra, tuy quan trọng, nhưng không đủ quan trọng để quyết định mức độ dính líu của ông.

Như đã đề cập ở một phần trước, rất nhiều bằng chứng cho thấy cuộc tàn sát ở Huế trong dịp Tết Mậu Thân là kết quả của một kế hoạch soạn sẵn, mặc dù chúng ta không thể khẳng định có kèm theo chỉ thị “giết lầm hơn bỏ sót” hay không. Câu hỏi về vai trò của HPNT trong cái kế hoạch loại trừ “kẻ thù của nhân dân” như là một phần của chiến dịch tổng công kích Mậu Thân ở Huế không dễ trả lời. Điều chúng ta biết chắc là ông ta không phải là người ở vị trí chỉ huy, không phải là đảng ủy hoặc là tư lệnh tối cao của mặt trận Huế /Thừa Thiên cho nên cần phải loại bỏ cái khả năng “HPNT trực tiếp ra lệnh giết người hàng loạt.”

Trong phần trích dẫn bài phỏng vấn dưới đây, HPNT xác nhận sự bất lực của mình:

Nguyễn Đức Tùng: Nếu trong Tết Mậu Thân anh được cử về thành thì anh sẽ làm gì, có thái độ như thế nào trước những vụ giết người?

Hoàng Phủ Ngọc Tường: Tôi sẽ không làm gì được, nhưng tôi biết chắc là tôi sẽ không giết người …

Câu hỏi kế tiếp: HPNT đã có những đóng góp nào trong việc giúp thiết kế, phổ biến, và thực hiện kế hoạch giết người hàng loạt nói trên ở vị trí Tổng thư ký của Liên minh Dân tộc Dân chủ và Hòa bình, một tổ chức tay sai của cái tổ chức tay sai Mặt trận Giải phóng miền Nam (MTGPMN)? Tất nhiên là những người có cảm tình với HPNT sẽ bảo là không, hoàn toàn không. Còn những người khác thì sẽ xác quyết rằng HPNT là kiến trúc sư của cái kế hoạch sát nhân này! Còn tôi? Tôi sẽ để mặc họ tranh cãi với nhau và tiếp tục với công việc của mình.

Tôi có một câu hỏi rất nhẹ nhàng và rất dễ trả lời. HPNT có biết gì về kế hoạch này trước hoặc/và trong hoặc/và sau khi cuộc thảm sát xảy ra?
Thật ra thì đích thân HPNT đã trả lời câu hỏi này, nhiều lần ở nhiều thời điểm khác nhau. Có thể tìm thấy câu trả lời trong lần phỏng vấn năm 1982 do hệ thống WGBH Boston thực hiện, trong đó HPNT đã phô diễn nhiều lần kiến thức của mình trong việc “trừng phạt” những người có nợ máu với nhân dân và gần đây nhất, trong bài phỏng vấn của Nguyễn Đức Tùng, ở phần trích dẫn dưới đây:

[…] Còn riêng trong vụ Mậu Thân thì giết lầm rất nhiều. Ví dụ như tôi nhớ rằng trong mặt trận Huế có phân công cho một người là ông… tỉnh đội trưởng nắm giữ mặt trận phía trái, phụ trách vùng Phú Cam. Họ giết người nhiều ở mặt trận này.

Kết luận, HPNT biết về kế hoạch giết người có dự mưu này, trước, trong, và sau khi cuộc thảm sát xảy ra.

Và tôi có cơ sở để tin rằng ông, cùng với nhiều người khác, phải gánh chịu một phần trách nhiệm cho tội ác chiến tranh này.

Trách nhiệm nào? Bạn hỏi.

Đây là một câu hỏi kịp thời và cần thiết.

Ở phần trên tôi đã đưa ra một luận cứ để bác bỏ việc HPNT có khả năng ra lệnh giết người hàng loạt. Riêng việc HPNT có giữ bất cứ vai trò nào trong kế hoạch thủ tiêu hàng ngàn người hay không vẫn chưa ngã ngũ. Cho đến khi mọi việc rõ trắng đen, tôi từ chối lên án HPNT như là người chủ mưu hoặc giúp tạo điều kiện cho thảm sát Mậu Thân xảy ra.

Nhưng HPNT không thể nào trốn tránh trách nhiệm như là một đồng lõa trong thảm án Tết Mậu Thân. Ông đã biết được rất sớm và rất chính xác về kế hoạch giết người hàng loạt này nhưng đã chọn không sử dụng quyền hạn của mình để ngăn chặn những cuộc hành quyết trước và trong khi chúng xảy ra. Ông đã không động một móng tay để cứu vớt chỉ một hoặc hai mạng thường dân vô tội. Khi cuộc thảm sát chấm dứt, ông đã tận dụng các cơ hội được tiếp xúc với các cơ quan truyền thông quốc tế để bằng mọi cách biện minh và che đậy tội ác của phe chiến thắng, đánh tráo sự thật bằng cách đổ lên đầu quân dân miền Nam tất cả những tội lỗi do phe ông gây ra. Bằng cách đó, ông ngụy tạo vật liệu cho phe thắng trận đánh tráo lịch sử, tiêm nọc độc vào mạch văn hóa của dân tộc, di hại đến đời con đời cháu. Và ông kéo dài nỗi thống khổ của thân nhân của hàng ngàn nạn nhân vô tội của Tết Mậu Thân bằng cách từ chối giúp họ viết ra chương cuối cùng để đóng lại tấn thảm kịch này.

Tội ác và trừng phạt diễn ra dưới nhiều hình thức. Tôi cho rằng cái cơ hội có một tòa án về tội ác chiến tranh được dựng lên cho vụ thảm sát Mậu Thân sẽ vô cùng mong manh, ít ra là trong một tương lai có thể nhìn thấy được. Tòa án công luận về thảm sát Mậu Thân thì đã diễn ra từ lâu, đặc biệt trên liên mạng, nơi Wikipedia tiếng Việt và tiếng Anh được nhà cầm quyền Hà nội, với nguồn tài nguyên vô tận từ mồ hôi nước mắt của nhân dân, sử dụng để gieo rắc điều trá ngụy nhằm gỡ tội cho phe mình.

Chỉ còn lại một thứ tòa án mà chúng ta có thể đặt vào đó một chút xíu hy vọng sẽ nhìn thấy hồi kết cuộc, tòa án của lương tri. Điều bất tiện là chúng ta, ở vị trí người quan sát, không thể tham dự vào phiên tòa này. Nó diễn ra ở một nơi chúng ta không len vào được, vào những thời khắc u ám, tối tăm trong đời sống của người đang đứng trước vành móng ngựa. Đó là bị can. Cũng là luật sư. Cũng là quan tòa. Tất cả chỉ là một người, đơn độc đối diện với lương tâm của chính mình!

Chúng ta kỳ vọng gì ở tòa án của lương tâm? Ít nhất là hai điều.
Một, hóa giải phần nào những nọc độc văn hóa mà phe thắng trận đã không ngừng bơm vào mạch máu dân tộc qua những nỗ lực “chế tạo lịch sử” với những chất liệu của trá ngụy trong hơn nửa thế kỷ. Thủ phạm chân chính của vụ thảm sát Mậu Thân cần được phô bày, lịch sử cần được viết lại với sự thật do những người trong cuộc tiết lộ và công nhận.

Hai, mọi thảm kịch đều cần thiết phải được khép lại với sự minh bạch về nguyên nhân, hậu quả của sự kiện để giảm bớt nỗi thống khổ của người còn lại. Nạn nhân của vụ thảm sát, lên đến hàng ngàn, không chỉ là mớ xương khô rời rã sau nhiều năm tháng. Vẫn còn đó những mảnh sọ vỡ nát, những cánh tay bị trói giật cánh khuỷu, những hơi thở bị đẩy ngược lại vào lồng ngực bởi đất đá đổ xuống cái hố chôn tập thể trong ký ức không thể xóa đi của người ở lại. Còn đó là nỗi oan khuất buộc phải nuốt ngược vào lòng, và cùng với nó, những giọt lệ phẫn uất chảy lặng lẽ trong hơn 40 mươi năm dài.

Một chương mới cần được mở ra, không phải để kết thúc mà để bắt đầu cho một chung cuộc của thảm kịch Mậu Thân. Và khả năng mở ra chương sách này tùy thuộc vào kết quả của phiên tòa đơn độc mà HPNT và những HPNT đang phải đối diện.

Những ý tưởng này được viết ra trong khi có tin tình hình sức khỏe của HPNT đang suy sụp. Tôi chân thành mong ông sớm hồi phục và giữ được minh mẫn cho đến cuối đời. Bởi vì ông còn có việc phải làm.

Phùng Nguyễn Blog

(VOA)

                              Nhiều sinh viên Mỹ không biết nhiều về cuộc chiến Việt Nam

Một đại học ở bang Virginia, Hoa Kỳ chiếu các phim về Cuộc chiến Việt Nam đánh dấu 50 năm sự tham dự của Mỹ.

Phim đầu tiên, 'A Bright Shining Lie', từng được dịch là 'Sự lừa dối hào nhoáng', sẽ được chiếu vào tối 9/9 tại trường Robins School of Business của trường University of Richmond thuộc tiểu bang Virginia, theo báo địa phương Richmond Times Despatch.

Trong Nội chiến Hoa Kỳ vốn kết thúc cách đây 150 năm, Virginia là bang ranh giới giữa hai miền nam, bắc Mỹ và hiện cờ của phe bại trận vẫn được treo ở bang này.

A Bright Shining Lie, phim kể về một người lính Mỹ bất đồng quan điểm với cấp trên về cách tiến hành chiến tranh và đã buộc phải rời quân ngũ, nằm trong số một loạt phim sẽ được chiếu miễn phí cho cả sinh viên và công chúng Mỹ.

Phim do Terry George đạo diễn và các ngôi sao Bill Paxton, Bo Eason và William L. Mansey nhập vai.

Phóng viên chiến trường từng đoạt giải Pulitzer Prize, ông Peter Arnett, sẽ tới bình luận về phim được chiếu tối thứ Tư này, theo báo địa phương.

Ghi dấu 50 năm

"Cuộc chiến Việt Nam bắt đầu cách đây 50 năm và chúng tôi nghĩ đây là lúc thích hợp để cho các sinh viên hiểu về cuộc chiến, mà đối với hầu hết trong số họ, xa xôi như Cuộc chiến Crimea," ông Robert Hodierne, trưởng khoa báo chí và là người tổ chức sự kiện, được dẫn lời nói.

                            Năm 2015 cũng đánh dấu 40 năm kết thúc Cuộc chiến Việt Nam

Ông Hodierne cũng từng là phóng viên nhiếp ảnh đưa tin về Cuộc chiến Việt Nam.

"Chúng tôi nghĩ rằng đây cũng là cách hay để người dân trong cộng đồng, bao gồm cả các cựu binh, trao đổi với các sinh viên về cuộc chiến mà những tổn thất và bài học vẫn có giá trị cho ngày nay," ông Hodierne nói tiếp.

Ngoài phim 'Sự lừa dối hào nhoáng', hai phim 'Chúng ta là lính' và 'Chúng ta từng là lính trẻ' cũng nằm trong số phim sẽ được chiếu trong dịp này.

Năm nay cũng đánh dấu 40 năm kết thúc Cuộc chiến Việt Nam.

(BBC)

Trở thành cầu nối giữa Việt Nam và Nhật Bản là sứ mệnh của tôi
Hoàng Thị Thanh Hoài, cháu nội ông Motoyama