Bỏ chạy sau va chạm với một ô tô, tài xế taxi đã đâm liên hoàn ít nhất 7 xe máy trên cầu vượt Thái Hà - Chùa Bộc (Hà Nội).
Trang cập nhật Cộng đồng nhanh nóng mới nhất. Đọc Tin tức xã hội miễn phí Online. Tin tức tin tức đời sống mới nhất
Vụ việc xảy ra vào khoảng 22h45, ngày 8.11. Taxi 4 chỗ chạy từ Ngã Tư Sở hướng lên cầu vượt Chùa Bộc - Thái Hà (Quận Đống Đa, Hà Nội), khi tới gần chân cầu, xe này va chạm với một xe ô tô. Trong lúc hai bên đang giải quyết, tài xế taxi lái xe bỏ chạy, đâm vào và hất một người lên capo. Khi tới giữa cầu, taxi bất ngờ lao sang làn đường ngược chiều, đâm vào ít nhất 7 xe máy. Hậu quả làm cả người nằm trên capo và các nạn nhân bị hất văng xuống mặt cầu, trong đó có 2 đến 3 người bất tỉnh.
Nhiều nhân chứng cho hay, do quá hoảng sợ, tài xế taxi đã mở cửa, lao từ đỉnh cầu cao khoảng 5m xuống đường nằm bất động.
Các nạn nhân gồm cả tài xế taxi đã được đưa đến bệnh viện cấp cứu. Theo thông tin ban đầu đã có 1 nạn nhân tử vong, hai nạn nhân khác đang trong tình trạng nguy kịch.
cộng đồng - xã hội
Người lao động làm thủ tục xuất nhập cảnh tại cửa khẩu Lào - Thái Lan.
Cửa khẩu đó họ nói rằng do vụ đánh bom ở Bangkok, cái người đánh bom đã đi qua cửa khẩu bằng cách hối lộ tiền, nên cảnh sát nghiêm cấm các cửa khẩu, những người nước ngoài sẽ phải trở về nước trước rồi sau đó mới được sang lại.”
Tính ra mỗi ngày có khoảng 1.000 người đi gia hạn hộ chiếu.”
Quầy làm thủ tục xuất nhập cảnh tại cửa khẩu Thái Lan. Courtesy photo.
Cho nên nếu có hộ chiếu sống mà anh không làm việc, anh đi lại ngoài đường thì vẫn được gọi là người hợp pháp, và mình chỉ bị bắt khi mình đang làm việc. Nhưng mà nếu hộ chiếu chết rồi mà mình đi lòng vòng ngoài đường thì mình cũng có thể bị bắt cho dù mình không làm việc.”
Còn nếu người cảnh sát đó chỉ muốn lợi dụng cơ hội để kiếm tiền người Việt Nam thì ‘đôi khi’ họ sẽ nhận hối lộ trên đường phố rồi sau đó thả cho người Việt Nam đi và xem như không có chuyện gì xảy ra.”
Những người Việt Nam đang lao động ‘chui’ tại Thái Lan có nguy cơ bị trục xuất về nước. Lý do vì chính phủ Thái Lan không cho những người nước ngoài đang cư trú tại Thái được đi gia hạn Visa du lịch tại các cửa khẩu như lâu nay. Nguyên nhân nào dẫn đến qui định được áp dụng kể từ ngày hôm nay 12 tháng 9 như thế?
Nguyên nhân việc siết chặt cửa khẩu
Giới chức Thái Lan đã tổ chức cuộc họp và đưa ra quyết định siết chặt tất cả các cửa khẩu quốc tế trên cả nước Thái. Quyết định đạt được sau khi một trong những nghi can trong vụ đánh bom tại Bangkok, Thái Lan hôm tối ngày 17/8/2015 thú nhận rằng anh đã hối lộ nhân viên tại cửa khẩu tỉnh Sa Kaeo để vào Thái Lan một cách bất hợp pháp.
Trong một báo cáo mới đây trình cho thủ tướng Thái Lan, chỉ huy cảnh sát Thái Lan Somyot Poompanmoung, nêu ra tình trạng cảnh sát di trú nhận tiền để gia hạn hộ chiếu một cách bất hợp pháp. Hoạt động này được nêu lên rất rõ qua 6 tiêu cực của cảnh sát di trú tại các cửa khẩu quốc tế. Ông cũng yêu cầu thủ tướng phải xử lý những tiêu cực này.
Cửa khẩu đó họ nói rằng do vụ đánh bom ở Bangkok, cái người đánh bom đã đi qua cửa khẩu bằng cách hối lộ tiền, nên cảnh sát nghiêm cấm các cửa khẩu, những người nước ngoài sẽ phải trở về nước trước rồi sau đó mới được sang lại. -Anh Bảo
Anh Bảo, một người chuyên làm dịch vụ để đưa những người Việt Nam lao động tại Thái Lan đi gia hạn hộ chiếu tại các cửa khẩu quốc tế Thái giáp ranh với Cambodia, anh chia sẻ về việc bị cảnh sát di trú tại các cửa khẩu không cho những người Việt Nam gia hạn hộ chiếu, việc này chính thức áp dụng từ ngày 12/9/2015. Anh chia sẻ về nguyên nhân:
“Từ hồi trước đến giờ vẫn đi bình thường, nhưng bắt đầu từ ngày mai, các cửa khẩu sẽ không đóng dấu hộ chiếu nữa.
Cửa khẩu đó họ nói rằng do vụ đánh bom ở Bangkok, cái người đánh bom đã đi qua cửa khẩu bằng cách hối lộ tiền, nên cảnh sát nghiêm cấm các cửa khẩu, những người nước ngoài sẽ phải trở về nước trước rồi sau đó mới được sang lại.”
Theo con số thông kê không chính thức từ chính phủ Thái Lan, hiện nay có khoảng 50.000 người Việt Nam đang lao động bất hợp pháp tại đây. Và theo chia sẻ của anh Bảo mỗi ngày có khoảng 1.000 người Việt Nam đang sẽ trở thành những người cư trú bất hợp pháp vì không được đi gia hạn hộ chiếu. Anh bảo nói thêm:
“Bắt đầu từ ngày mai, những người mới đi gia hạn hộ chiếu về thì còn được một tháng, nếu mà đã đi cách đây một tháng thì ngày mai hộ chiếu của họ sẽ hết hạn.
Tính ra mỗi ngày có khoảng 1.000 người đi gia hạn hộ chiếu.”
Khó khăn cho người lao động
Trong tình trạng hiện nay, những người Việt Nam đang lao động bất hợp pháp tại Thái Lan sẽ gặp phải vô vàn khó khăn, họ có thể bị cảnh sát bắt bất cứ lúc nào. Họ có thể bị bắt và bị truy tố với hai tội danh lao động bất hợp pháp và cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan.
Quầy làm thủ tục xuất nhập cảnh tại cửa khẩu Thái Lan. Courtesy photo.
Linh mục An Tôn Lê Đức – thuộc dòng Ngôi Lời, người đang giúp đỡ cho những người lao động Việt Nam tại Thái, Linh mục Lê Đức nói:
“Trước đây, nếu mà người lao động có hộ chiếu sống nhưng mà làm việc thì họ chỉ mang một tội ‘làm việc bất hợp pháp’ và thường thường thì họ chỉ bị bắt khi họ đang làm việc. Còn nếu họ có hộ chiếu chết thì họ sẽ mang hai tội, thứ nhất là làm việc bất hợp pháp và thứ hai là lưu trú tại Thái Lan bất hợp pháp.
Cho nên nếu có hộ chiếu sống mà anh không làm việc, anh đi lại ngoài đường thì vẫn được gọi là người hợp pháp, và mình chỉ bị bắt khi mình đang làm việc. Nhưng mà nếu hộ chiếu chết rồi mà mình đi lòng vòng ngoài đường thì mình cũng có thể bị bắt cho dù mình không làm việc.”
Linh mục An Tôn Lê Đức cho biết thêm về một thực tế lâu nay:
“Nếu mà người cảnh sát bắt người bất hợp pháp với lý do là ‘muốn thi hành luật pháp’ thì người đó sẽ đưa người bị bắt đến sở di trú, rồi sau đó lập biên bản, rồi chờ ra tòa, hoặc vào tù.
Còn nếu người cảnh sát đó chỉ muốn lợi dụng cơ hội để kiếm tiền người Việt Nam thì ‘đôi khi’ họ sẽ nhận hối lộ trên đường phố rồi sau đó thả cho người Việt Nam đi và xem như không có chuyện gì xảy ra.”
Tuy vậy nếu mang hộ chiếu chết những người lao động tại Việt Nam có thể sẽ bị cảnh sát Thái bắt giam, bị trục xuất về nước và rất khó để quay lại Thái Lan.
Chị Phượng, một người lao động bất hợp pháp tại Thái Lan chia sẻ:
“Công an bắt được thì có thể ngồi tù, nếu mà về Việt Nam làm hộ chiếu để sang Thái thì cũng không sang được.”
Cơ hội làm việc tại Thái Lan là rất ít
Họ cho về đã, nhưng họ chưa nói thời gian nào sẽ mở lại, cái này thiệt thòi cho người Việt Nam mình lắm. Người Hà Tĩnh, Nghệ An và Thanh Hóa ở bên này rất nhiều. -Anh Bảo
Việc không được đi gian hạn hộ chiếu tại các cửa khẩu đã bị ngưng, và chưa có bất kỳ thông tin nào về việc các cửa khẩu này tiếp tục chấp nhận việc gia hạn hộ chiếu cho người lao động nước ngoài tại Thái Lan.
Anh Bảo buồn bã nói:
“Họ cho về đã, nhưng họ chưa nói thời gian nào sẽ mở lại, cái này thiệt thòi cho người Việt Nam mình lắm. Người Hà Tĩnh, Nghệ An và Thanh Hóa ở bên này rất nhiều.”
Linh mục An Tôn Lê Đức chia sẻ thêm về việc Thái Lan và Việt Nam đang đàm phán về việc đăng ký lao động cho công nhân Việt Nam. Tuy nhiên sự kiện này đã bị hoãn lại vào ngày 1/9/2015 vừa qua:
“Theo những gì được biết, chính phủ Thái Lan và chính phủ Việt Nam vẫn đang còn trong quá trình đàm phán và cân nhắc những điều kiện. Vừa rồi, đáng ra là ngày 1/9/2015 sẽ được đăng ký lao động, nhưng những điều kiện bên Thái Lan đưa ra nó hơi khắt khe và hạn hẹp cho nên bên Việt Nam không có thuận lợi cho những công nhân Việt Nam nên đã yêu cầu chính quyền Thái Lan cân nhắc lại. Và bên Thái Lan quyết định sẽ hoãn lại ngày 1/9/2015 và không cho đăng ký lao động. Đến bây giờ thì họ vẫn chưa thông báo đến khi nào sẽ cho đăng ký lao động.”
Theo nguồn tin không chính thức, nếu chính phủ Thái Lan và Việt Nam ký kết hợp tác lao động, thì người Việt Nam sẽ có hai cách để làm giấy phép lao động. Thời gian đầu sẽ cho phép những người đã đến Thái Lan với hộ chiếu hợp pháp và những người chưa đến Thái Lan cũng được đăng ký giấy phép lao động.
Tuy nhiên, thủ tục làm giấy phép lao động như thế nào thì vẫn chưa được tiết lộ và thời gian nào thì được làm vẫn đang là dấu hỏi lớn cho gần 50.000 công nhân Việt Nam đang lao động tại Thái Lan. Và hiện tại, 50.000 công nhân Việt Nam đang phải đối mặt với nguy cơ bị trục xuất về nước bất cư lúc nào.
Xuân Nguyên
cộng đồng - xã hội
![]() |
| Hình minh họa. |
Trong khi các công ty dầu đá phiến đang khốn khó vì dầu thô rớt giá thì cuối tuần nghỉ lễ Lao Ðộng vừa qua dân chúng Mỹ được hưởng giá xăng rẻ nhất từ nhiều năm.
Giá trung bình toàn quốc một gallon xăng loại thường là $2.37, rẻ nhất là ở South Carolina $1.96, tiếp đó tới Mississippi $2.01 và các tiểu bang Alabama, Tennessee, Louisiana,... Còn California thì vẫn là một trong những nơi xăng đắt hơn hết, giá rẻ nhất ở một số cây xăng miền Bắc là gần $2.50 một gallon và miền Nam là gần $3.00.
Nhưng nếu giới tiêu thụ cảm thấy khoan khoái, thì ngược lại các công ty khai thác và sản xuất dầu lửa trong các mạch đá phiến (shale) đang gặp khó khăn nặng nề vì lỗ lã không thâu lại được tư bản đã xuất ra, và tình hình chưa thấy có dấu hiệu hồi phục trong tương lai gần.
Ngày đầu tuần, giá dầu thô xuống 3%, do ảnh hưởng từ chứng khoán Trung Quốc tiếp tục yếu, và sản lượng dầu thô vùng Bắc Hải lên cao, tạo thêm áp lực vào hiện tình sản xuất dư thừa trên thế giới. Giá hợp đồng giao vào tháng 10 là $47.76 một thùng dầu Brent LCOc1, và $44.25 một thùng dầu Mỹ CLc.
Từ Tháng Sáu năm ngoái, dầu thô đã mất giá khoảng 60% do cung cấp thặng dư từ OPEC (Tổ chức các quốc gia xuất cảng dầu lửa), dầu khai thác ở vùng Bắc Hải/Ðại Tây Dương và dầu đá phiến (shale oil) tại Mỹ. Bằng chiến lược do Saudi Arabia dẫn đầu, OPEC duy trì một mức sản xuất cao gần kỷ lục, nhằm giữ cho giá dầu thấp để cho các công ty dầu đá phiến ở Mỹ thua lỗ không thể tiếp tục khai thác.
Carsten Fritsch, phân tích gia cao cấp của Commerzbank về năng lượng, nói rằng OPEC sẽ tiếp tục để dầu thô trong tình trạng cung cấp thừa, vượt quá nhu cầu tiêu thụ toàn cầu. Theo kế hoạch, sản lượng dầu thô của Saudi Arabia trong quý 4 năm nay vẫn sẽ ở mức 10.2 triệu tới 10.3 triệu thùng mỗi ngày.
Chiến lược của Saudi Arabia có phần nào thành công trong việc ngăn chặn dầu đá phiến gia tăng đi vào thị trường, tuy nhiên chưa có nghĩa là ngành kỹ nghệ này sẽ chết. Những công ty lớn mạnh, nhiều vốn, chi phí thấp, hoặc cả hai, đủ khả năng chịu đựng trong điều kiện khó khăn nhất thời. Còn nhiều công ty khác đã phải huy động vốn để hoạt động, hay vay tiền với lãi suất và nợ cao, đang trong hoàn cảnh khốn đốn về mặt tư bản.
Nhờ những tiến bộ kỹ thuật mới, việc khai thác dầu đá phiến trong nội địa đã phát triển rất nhanh từ 2008 và Hoa Kỳ tiến tới vị trí là nước sản xuất dầu thô đứng đầu thế giới. Nhưng chi phí tốn kém trong việc khai thác khiến cho giá thành của một thùng dầu đá phiến cao hơn dầu quy ước, và như thế sản xuất dầu đá phiến chỉ có hiệu quả kinh tế khi giá dầu thô cao như trong mấy năm trước đây. Với giá dưới $50 một thùng hiện nay, các công ty khai thác dầu đá phiến bị thua lỗ nặng.
Cho đến đầu năm nay, các công ty dầu đá phiến hãy còn tương đối dễ dàng trong việc vay nợ, thu hút đầu tư hay phát hành cổ phiếu dù giá dầu xuống từ năm ngoái. Bây giờ những việc ấy ngày càng giảm mạnh và trở ngại tài chính gia tăng cho ngành kỹ nghệ này. Ðể bảo đảm tín dụng của họ, các ngân hàng gần tới lúc phải tái xác định căn bản vay vốn của những công ty dầu đá phiến.
Những hy vọng từ mùa Xuân về giá dầu có thể hồi phục, đã mau chóng tan biến. Ủy Ban Giám Ðịnh Tiền Tệ liên bang cũng đã khuyến cáo các ngân hàng đánh giá rủi ro trong việc cho các công ty dầu khí vay tiền. Các ngân hàng sẽ cố gắng tránh cắt giảm tín dụng quá mạnh để tránh đẩy các công ty đến chân tường. Tuy nhiên nếu vẫn cố gắng giữ cho các công ty không vững có thể tồn tại, có lẽ các ngân hàng sẽ phải giảm ngân khoản cho vay.
Buddy Clark, chủ tịch bộ phận năng lượng của hãng pháp lý Haynes and Boone, nói rằng khi các công ty loan báo giới hạn vay tiền, các nhà đầu tư cần nhận định kỹ. Giới hạn ấy có thể là rộng rãi nhưng có thể định lại trong vòng 6 tháng hay ngắn hơn tùy theo tình hình.
Ðể thuyết phục các nhà đầu tư và ngân hàng, chi phí là vấn đề chính EOG Ressources, công ty đầu tiên sản xuất dầu đá phiến thành công, cho biết đã giảm giá khoan một giếng dầu từ $6.1 triệu năm ngoái xuống còn $5.5 triệu hiện nay. Whiting Petroleum công ty lớn nhất ở khu mỏ Bakken, North Dakota, nói rằng bằng cách sử dụng một lượng cát lớn trong kỹ thuật 'fracking' đã tăng sản lượng từ 40% đến 50% trong khi chi phí chỉ tăng 15%.
Năm ngoái, ở khu mỏ dầu Eagle Ford, miền Nam Texas, sản lượng dầu tại mỗi giếng mới đã tăng 42%, từ 556 thùng lên 792 thùng. Tuy nhiên số thiết bị bơm dầu (rigs) giảm 59% so với thời kỳ cao điểm tháng 10, 2014. Virendra Chauhan thuộc công ty tư vấn Energy Aspects,dự đoán trong quý 4 sắp tới, các mỏ dầu tại Mỹ chỉ hoạt động ở mức cầm chừng và sản lượng sẽ thấp hơn cùng thời gian năm trước.
Trong nửa đầu năm nay, các công ty dầu đá phiến báo cáo tư bản thoát ra đã lên tới hơn $30 tỷ sau khi đã chi ra $35 tỷ năm 2014. Ngành kỹ nghệ này đã phát triển nhanh trong bảy năm qua nhưng chưa bao giờ quân bình được ngân sách và thâu hồi tài khoản đã xuất trước khi chịu tác động bởi giá dầu thế giới xuống thấp. Tình hình ấy báo hiệu sẽ có nhiều công ty phá sản và kỹ nghệ dầu đá phiến cần phải được tái cấu trúc để chỉ còn lại các công ty có hiệu năng.
Khai thác dầu đá phiến hầu hết là các công ty nhỏ, không phải những đại công ty dầu khí như ExxonMobil và Chevron. Theo Standard & Poor, đã có 16 công ty dầu đá phiến vỡ nợ trong năm nay. Thất bại lớn nhất là Samson Resources, do một tổ hợp tài chính cầm đầu bởi KKR mua lại năm 2011 với giá $7.2 tỷ, hồi cuối Tháng Tám đã loan báo sẽ xin được bảo vệ bởi luật phá sản trong Tháng Chín. Thomas Watters, một giám đốc điều hành của S&P cho biết 8 công ty khác chỉ có thể tồn tại dưới một năm nữa thì hết vốn hoạt động.
Khu vực dầu đá phiến tập trung một số công ty rất hỗn tạp về khả năng khai thác và sản xuất. Một nghiên cứu mới đây của Moody cho biết cho biết Seven Generations là công ty sản xuất rẻ nhất, chỉ khoảng $20 một thùng bao gồm chi phí khai thác và đầu tư cần thiết để tìm dự trữ mới. Giá sản xuất cao nhất là Breitburn Energy Partners và Denbury Resources, khoảng $70 một thùng.
Với thời giá thị trường $46 một thùng, hơn phân nửa các công ty bị lỗ. Tuy vậy cho đến đầu năm nay, thị trường tư bản vẫn mở rộng cho các công ty dầu khí do niềm tin cuối cùng tình thế sẽ ổn định trở lại. Nhưng rồi trong hoàn cảnh khó khăn dự đoán sẽ còn kéo dài, nguồn tiền đổ vào cho các công ty dầu đá phiến giảm dần. Theo Dealogic, quý 1 năm nay các công ty dầu đá phiến còn bán ra được $10.8 triệu cổ phiếu, tới quý 2 chỉ còn $3.7 tỷ và trong hai tháng Bảy-Tám dưới $1 tỷ. Ðồng thời trái phiếu phát hành trung bình $6.5 tỷ mỗi tháng trong nửa đầu năm, tới Tháng Bảy-Tám chỉ còn $1.7 tỷ.
Kinh tế thế giới hoạt động nhờ năng lượng nhưng các công ty dầu khí vận hành bằng tiền.
(nguoi-viet.com)
cộng đồng - xã hội
Gian hàng gạo của Campuchia tại Hội chợ Lương thực Quốc tế tại Bangkok, Thái Lan, tháng 5/2013. Ảnh do GS.TS Võ Tòng Xuân cung cấp
KD: Với cách làm ăn chụp giật, thiếu lương thiện của người Việt như trong bài viết này, thì sự thua CPC, Lào…. là nhãn tiền. Đọc thấy nản quá! :(
——————-
Campuchia được cộng đồng quốc tế ưu đãi nhiều mặt và bởi người Campuchia không biết nhiều nên khi được chỉ, họ làm theo đúng bài bản.
GS.TS Võ Tòng Xuân, chuyên gia nông nghiệp lý giải những nguyên nhân giúp Campuchia có bước phát triển nhanh chóng như hiện nay.
Nhiều ưu đãi, làm bài bản
GS.TS Võ Tòng Xuân không tỏ ra ngạc nhiên trước sự sự phát triển nhanh chóng của Campuchia bởi ông đã được chứng kiến cung cách làm ăn của người Campuchia như thế nào. Vị chuyên gia nông nghiệp không đề cập nhiều đến các ngành, lĩnh vực khác của Campuchia mà lấy câu chuyện về cách làm gạo của quốc gia này như một ví dụ điển hình để lý giải những bước tiến của Campuchia trong thời gian qua.
“Campuchia được cộng đồng quốc tế ưu đãi rất nhiều mặt. Ví dụ, họ có thể xuất khẩu dễ dàng sang Liên minh châu Âu (EU) và không phải nộp thuế. Bộ máy Campuchia luôn làm những gì có lợi cho đất nước của họ nên thu nhập của người dân ngày càng được cải thiện. Đặc biệt, cộng đồng quốc tế vào Campuchia để giúp trực tiếp, các doanh nghiệp làm ăn rất bài bản, giới tư nhân được nâng đỡ nhiều. Đây là điều Việt Nam đang thiếu”, ông nói.
Theo GS.TS Võ Tòng Xuân, trong tổ chức xuất khẩu gạo, Campuchia làm rất bài bản từ việc xác định gạo có thương hiệu, tuyển chọn giống tốt nhất từ các giống lúa cổ truyền của Campuchia. Campuchia được sự giúp đỡ của các tổ chức quốc tế trong việc chọn giống, nhân giống, tập huấn cho nông dân… Song song với vùng nguyên liệu này, Campuchia còn được Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC) của Ngân hàng Thế giới (WB) giúp dự án hơn 5 triệu USD để đào tạo các doanh nghiệp có tâm.
Những doanh nghiệp này được Nhà nước đề cử và được quốc tế đào tạo bài bản về quản lý doanh nghiệp, cho vay tiền để mua sắm thiết bị mới, hiện đại để xay xát gạo. Mỗi công ty như thế đều có vùng nguyên liệu riêng, rồi sử dụng máy móc thiết bị tốt xay xát ra loại gạo có thương hiệu. Khi có các hội chợ quốc tế tổ chức ở Đức, Pháp, Thái Lan…, IFC bỏ tiền ra dẫn các doanh nghiệp Campuchia đến triển lãm, giới thiệu, xúc tiến thương mại gạo của mình.
“Tôi có gặp những doanh nghiệp của Campuchia tại Hội chợ Lương thực Quốc tế tại Bangkok, Thái Lan vào tháng 5/2013. Có 8 doanh nghiệp Campuchia tham gia hội chợ này trong khi doanh nghiệp Việt hoàn toàn vắng bóng. Các doanh nghiệp Campuchia ngồi trong gian hàng gạo, khách tới, lập tức họ chào hàng, giới thiệu mẫu gạo mới, thậm chí mời ăn thử, kế đó thoả thuận giá rồi ký hợp đồng ngay tại chỗ.
Bây giờ xem lại thì thấy Việt Nam thua Campuchia ở cách làm. Việt Nam làm ăn theo kiểu chộp giật, thương lái sẵn sàng làm gạo láo bằng cách trộn gạo ngon với gạo kém chất lượng để xuất khẩu kiếm lời. Ví dụ điển hình là gạo nàng thơm chợ Đào, họ trộn tới 80% các loại gạo khác, chỉ có 20% còn lại là gạo nàng thơm chợ Đào thực rồi dán nhãn loại gạo này.
Hiện loại gạo đang bị chê nhiều nhất là gạo Nhật Bản giả của Việt Nam. Viện Di truyền Nông nghiệp Việt Nam đã nghiên cứu ra giống lúa ĐS1 hạt tròn giống lúa Nhật nhưng dễ trồng hơn. Thương lái và mấy doanh nghiệp làm ăn không đàm hoàng liền tổ chức cho nông dân trong Nam trồng rồi thu mua, trộn gạo ĐS1 với gạo Nhật để bán cho Trung Quốc.
Ban đầu Trung Quốc mua vì không biết, nhưng sau không mua nữa vì khi ăn thấy gạo không dẻo, không làm sushi được nên biết là gạo Nhật giả. Những người trồng lúa ĐS1 ở trong Nam đang chết dở vì không được mua với giá cao như mấy năm trước. Cách làm ấy cho thấy Nhà nước hoàn toàn bỏ mặc cho doanh nghiệp, cho nông dân muốn làm gì thì làm. Còn cách làm của Campuchia có tổ chức, họ hướng doanh nghiệp, hướng nông dân làm ra sản phẩm có chất lượng”, GS.TS Võ Tòng Xuân chỉ rõ.
Một lý do khác dẫn tới những thành công của Campuchia ngày nay, theo GS.TS Võ Tòng Xuân, đó là người Campuchia không biết nhiều nên khi được chỉ dạy họ làm theo đúng bài bản và làm thật. Dĩ nhiên, cũng có một số con buôn làm bậy nhưng khi đã tiến ra thị trường quốc tế thì người Campuchia luôn cố gắng vì thương hiệu quốc gia.
Tương tự, khi GS.TS Võ Tòng Xuân sang châu Phi dạy trồng lúa, nông dân châu Phi cũng tuyệt đối tuân thủ theo đúng kỹ thuật được phía Việt Nam chuyển giao. Thế nhưng nông dân Việt Nam lại rất “sáng tạo”, khi tiếp nhận kỹ thuật thường “chế biến” thêm, kết quả là bón nhiều phân, phun xịt thuốc trừ sâu nhiều hơn… vừa tốn kém vừa ảnh hưởng chất lượng sản phẩm, hạn chế đầu ra, tưởng lợi nhiều cuối cùng mình hại mình nhiều hơn.
Nghịch lý Việt Nam: Có chính sách nhưng doanh nghiệp không với tới
Theo GS.TS Võ Tòng Xuân, một trong những lợi thế lớn của Campuchia là dân ít, đất canh tác còn nhiều. Đặc biệt, Campuchia không phát triển thuỷ lợi như Việt Nam để phát triển gạo chất lượng cao, không sử dụng thuốc trừ sâu và phân bón hoá học.
Bởi dân số ít nên Campuchia dư nhiều gạo để xuất khẩu, trong khi nhu cầu thế giới ngày càng cần gạo chất lượng cao. Ngược lại, gạo Việt Nam chỉ chạy theo năng suất, còn chất lượng không đạt một phần do trộn các loại gạo với nhau. Ví dụ, giống OM 4900 nếu là giống rặt thì rất tốt nhưng bị thương lái trộn với giống rẻ tiền hơn khiến sản phẩm kém chất lượng.
Một điểm nữa được ông Xuân bổ sung, doanh nghiệp Campuchia làm gạo xuất khẩu đều được đào tạo căn bản, được cho vay tiền, còn Việt Nam dù có chủ trương, chính sách của Nhà nước về ưu đãi vốn, thuế… cho doanh nghiệp nhưng chính sách phần nhiều chỉ đến được nhóm lợi ích, còn doanh nghiệp có năng lực thực sự lại không với tới được.
Vị chuyên gia nông nghiệp dẫn trường hợp của Công ty CP TM&SX Viễn Phú chuyên sản xuất các loại gạo hữu cơ xuất khẩu đi các thị trường Singapore, Anh, Nga, Ukraine, Mỹ, Canada với giá cao gấp 3-8 lần so với các loại gạo thông thường. Hiện nay, dù nhiều khách hàng quốc tế đặt hàng nhưng Viễn Phú không dám nhận vì không có vốn để mở rộng sản xuất. Công ty có 320ha đất trồng lúa hữu cơ nhưng hiện chỉ dám đầu tư được khoảng 100ha.
“Chính sách Việt Nam có và rất tốt nhưng lại không tới được đúng người cần đề phát triển thương hiệu Việt. Đây là điều rất đáng buồn”, GS.TS Võ Tòng Xuân chia sẻ. Bởi vậy, ông cho rằng, dù Campuchia đi sau Việt Nam mười mấy năm về xuất khẩu gạo nhưng có lẽ đã đến lúc Việt Nam cần học Campuchia ở cách làm gạo.
Thành Luân
(Kim Dung/Kỳ Duyên Blog)
cộng đồng - xã hội
Hiện tại, cùng với Philippines, Hàn Quốc nằm trong số ít các nền kinh tế Châu Á miễn nhiễm với tình trạng bất ổn. Điều đó cũng cho thấy năng lực lãnh đạo và tầm nhìn dài hạn đang mang lại kết quả. Thực tế này cũng khẳng định các nhà đầu tư toàn cầu đang nhận thức rõ hơn về vai trò của các nhân tố kể trên đối với các nền kinh tế Châu Á.
Các nhà đầu tư đã hoảng loạn như thế nào trước sự tụt dốc của thị trường chứng khoán Trung Quốc trong tuần trước? Câu trả lời là họ sợ hãi đến mức coi Bán đảo Triều Tiên, lúc đó đang đứng trước nguy cơ xung đột, là nơi trú ẩn an toàn. Vì vậy, trong khi các nhà hoạch định chính sách đang phải giải quyết tình trạng leo thang căng thẳng quân sự giữa hai miền, đồng won Hàn Quốc lại tăng giá.
Tình hình trên khiến Hàn Quốc trở thành một trong những điểm sáng trong bức tranh tổng thể u ám của các thị trường mới nổi. Tính riêng ngày 24/8, các nhà đầu tư đã rút 2,7 nghìn tỷ USD khỏi các thị trường mới nổi, nhất là tại Indonesia, Malaysia và Thái Lan. Con số này tương đương với đợt rút vốn ồ ạt vào tháng 9/2008 khi ngân hàng Lehman Brothers sụp đổ.
Vào thời điểm năm 2008, Hàn Quốc bị tác động nặng nề đến mức các chuyên gia cho rằng nước này sẽ rơi vào tình cảnh của Iceland. Vậy mà hiện tại, cùng với Philippines, Hàn Quốc nằm trong số ít các nền kinh tế Châu Á miễn nhiễm với tình trạng bất ổn.
Không khó lý giải vì sao rất nhiều nền kinh tế Châu Á bị ảnh hưởng bởi suy giảm tăng trưởng tại Trung Quốc. Các nước xuất khẩu hàng hóa cơ bản, với sự phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc, bị tác động nặng nề nhất. Nhưng vì sao có những trường hợp ngoại lệ trong số các nền kinh tế đang nổi? Câu trả lời là các nhà đầu tư đang đưa ra quyết định dựa trên những phân tích lý tính và cụ thể hơn, thay vì ngả theo tâm lý bầy đàn.
Nhà kinh tế Frederic Neuman thuộc HSBC cho rằng “Các nhà đầu tư vào những thị trường mới nổi đang tỏ ra khôn ngoan hơn. Đã qua rồi thời điểm khi tất cả các thị trường mới nổi được xếp đồng hạng. Hiện tại, các nền kinh tế có nền tảng vững mạnh hơn sẽ đủ khả năng chống chọi với tình trạng bất ổn lây lan trên các thị trường chứng khoán toàn cầu”. Neumann cho rằng cùng với Hàn Quốc và Philippines, ngay cả một số nền kinh tế tiềm năng như Việt Nam “đã chống chọi với những xáo trộn tài chính toàn cầu một cách tương đối dễ dàng”.
Mối liên hệ chung giữa những quốc gia thành công là việc sở hữu những nền tảng kinh tế đúng đắn từ sau khủng hoảng tài chính Châu Á 1997, bao gồm các hệ thống tài chính lành mạnh hơn, tính minh bạch cao hơn, các ngân hàng có năng lực hơn, các bảng cân đối tài khoản quốc gia khả quan hơn, và mức thâm hụt tài khoản vãng lai hợp lý.
Trái lại, lựa chọn của Malaysia đang trở nên lỗi nhịp. Đồng ringgit đang giao dịch ở mức thấp nhất trong 17 năm qua do Thủ tướng Najib Razak ưu tiên giữ ghế hơn là hiện đại hóa nền kinh tế kém năng suất. Trong khi đó, chính quyền quân sự tại Thái Lan đang kéo lùi những thành quả về pháp trị nước này đạt được từ thập kỷ 90. Trong khi đó, chính quyền của Tổng thống Joko Widodo tại Indonesia đang nhanh chóng đánh mất sự tin tưởng của các nhà đầu tư. Trong khi vẫn còn thời gian để sửa chữa, khoảng thời gian 315 ngày đầu nhiệm kỳ của ông Widodo có thể được coi là nghiên cứu điển hình về tính thiếu quyết đoán, thụ động và các cơ hội bị bỏ lỡ.
Hàn Quốc, trái lại, nằm ở “khoảng sáng của bức tranh”, theo nhà kinh tế Marc Chandler thuộc tổ chức Brown Brothers Harriman. Bất chấp sự suy giảm của kinh tế Trung Quốc và khả năng tăng lãi suất tại Mỹ, đồng won là một trong những đồng tiền Châu Á vững vàng nhất trong tuần trước. Sự tăng giá 2,7% của đồng won gần tương đương với mức giảm giá của đồng NDT từ ngày 11/8. Trong khi đó, lãi suất trái phiếu của Hàn Quốc đang giảm. Các ngân hàng trung ương nước ngoài đã quyết định đúng đắn khi tăng tỷ lệ nắm giữ trái phiếu Hàn Quốc từ năm 2014 (tăng 41,8% so với năm 2013).
Có thể đã đến lúc coi Hàn Quốc là một nước phát triển, thay vì một thị trường mới nổi. Hàn Quốc vẫn đối mặt với rất nhiều thách thức. Tuy nhiên nền tảng vĩ mô của nước này xứng đáng với sự tin cậy của các nhà đầu tư.
Philippines là trường hợp tương tự. Từ năm 2010, chính quyền Tổng thống Aquino đã cải thiện vững chắc tình trạng vay nợ quốc gia (Philippines hiện được xếp hạng tín dụng ở mức nên đầu tư), ngăn chặn tình trạng hối lộ và thu hút nhiều làn sóng đầu tư nước ngoài. Tháng trước, khi được báo chí hỏi liệu ông có lo ngại bóng ma khủng hoảng kinh tế đang ám ảnh Châu Á, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Philippines Amando Tetangco trả lời “Có tâm lý bầy đàn nhưng các nhà đầu tư sẽ biết lựa chọn”. Đến nay, ông Thống đốc đã tỏ ra đúng đắn. Quốc gia từng bị chế diễu như “con bệnh của Châu Á” đã đứng vững trước những bất ổn của thị trường.
Dĩ nhiên là có những rủi ro. Trong khi có nền tảng kinh tế vững vàng, khối lượng nợ của các hộ gia đình lên tới 458 tỷ USD đang tạo ra quan ngại tại Hàn Quốc. Philippines sẽ tổ chức bầu cử vào năm 2016 với triển vọng chưa rõ ràng, khi mà Ferdinand Marcos, con trai của nhà độc tài đã tàn phá nền kinh tế đất nước trong suốt thập niên 70 và 80 có thể tham gia tranh cử. Lịch sử đã chứng minh một nhà lãnh đạo tồi có thể đưa các thị trường đang nổi tới khủng hoảng.
Hiện tại, sự vững vàng tương đối của Hàn Quốc và Philippines cho thấy năng lực lãnh đạo và tầm nhìn dài hạn đang mang lại kết quả. Thực tế này cũng khẳng định các nhà đầu tư toàn cầu đang nhận thức rõ hơn về vai trò của các nhân tố kể trên đối với các nền kinh tế Châu Á.
Theo Bloomberg
Trần Quang (gt)
(Nghiên Cứu Biển Đông)
cộng đồng - xã hội
Lao động Việt Nam
Tập đoàn Samsung tại Việt Nam
Sau ba tháng đầy biến động trên thị trường cổ phiếu rồi thị trường ngoại hối của Trung Quốc, giới quan sát quốc tế cho rằng chỉ dấu suy trầm kinh tế của Trung Quốc đã ngày càng rõ rệt hơn. Nhìn xa hơn thế, kinh tế Trung Quốc không chỉ hạ cánh mà có thể còn đi vào hướng khác trong các năm tới và mất dần lợi thế cạnh tranh của một xứ đông dân với nhân công rẻ. Vào hoàn cảnh đó, nhiều nền kinh tế khác, kể cả Việt Nam, lại có cơ hội phát triển mới. Diễn đàn Kinh tế tìm hiểu về cơ hội ấy qua phần trao đổi của Nguyên Lam với chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa.
Nguyên Lam: - Xin kính chào ông Nghĩa. Thưa ông, từ Tháng 11 đến nay, Trung Quốc năm lần hạ lãi suất để kích thích sản xuất mà sau cùng kinh tế vẫn trì trệ, cả xuất và nhập khẩu đều giảm nên tuần qua, lãnh đạo kinh tế xứ này lại hạ thấp chỉ tiêu tăng trưởng là điều không ai ngạc nhiên. Điều gây ngạc nhiên là sự lúng túng khi họ can thiệp vào thị trường chứng khoán rồi thị trường ngoại hối mà không hiệu quả trong khi dự trữ ngoại tệ lại sụt ở mức cực mạnh là Tháng Tám vừa qua mất gần 94 tỷ, nay chỉ còn ba ngàn 560 tỷ đô la. Tức là như ông phân tích kỳ trước, “kho đạn của Bắc Kinh” đanh cạn dần. Cũng trên diễn đàn này thì từ năm 2013 rồi năm ngoái, ông có nói đến việc Bắc Kinh phải chuyển hướng kinh tế và tìm lợi thế phát triển khác hơn là một công xưởng toàn cầu, cho nên trật tự kinh tế của thế giới sẽ thay đổi lớn. Qua những biến động đang xảy ra thì hình như sự chuyển dịch ấy đã bắt đầu. Thưa ông, hôm nay ta lại nói về chuyện đó.
Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi thiển nghĩ rằng chúng ta không nên chỉ nhìn vào những dao động ngắn hạn của thị trường mà thẩm định sự chuyển động trường kỳ của các trào lưu lớn. Thí dụ như thị trường cổ phiếu Hoa Kỳ hốt hoảng sụt giá mươi hôm trước rồi hồ hởi lên giá vào hôm qua khi có những tin xấu tốt từ Trung Quốc. Khi nhìn vào Trung Quốc trong viễn cảnh dài, ta thấy xứ này có dân số đông, áp dụng chiến lược phát triển của Nhật Bản và Đông Á đi trước và khai thác lợi thế nhân công rẻ để làm gia công cho thế giới nhờ xuất khẩu hàng chế biến với giá thấp.
- Vì khởi đi từ gần số không, Trung Quốc có đà gia tăng lớn chẳng khác gì các nước kia vào những thập niên trước, mà thật ra Trung Quốc vẫn thiếu phẩm chất trong tăng trưởng. Khi ưu thế lương rẻ hết công hiệu từ ba năm trước, họ phải bước lên trình độ sản xuất cao hơn, có giá trị gia tăng lớn hơn như các nước tân hưng Đông Á là Nhật Bản, rồi Đài Loan và Nam Hàn. Nhưng vì quá lệ thuộc vào đầu tư và xuất khẩu, khi thấy toàn cầu bị Tổng suy trầm năm 2008, Bắc Kinh ào ạt bơm tiền kích thích kinh tế mà bơm không đúng chỗ và thổi lên bong bóng đầu cơ trong sản xuất thừa nên sẽ bị khủng hoảng như các nước Đông Á đã từng bị. Chúng ta đang chứng kiến chuyện này.
Ta nên nhớ lại như vậy vì vào thời điểm 2009, khối công nghiệp hoá bị co cụm và dồn đầu tư vào các nước đang lên để tìm cơ hội kiếm lời cao hơn vậy mà thật ra họ vẫn tránh VN vì nhiều sai lầm và lạm dụng trong quản lý vĩ mô. Bây giờ biến động tại Trung Quốc lại là một cơ hội mới cho VN
Nguyễn-Xuân Nghĩa
Nguyên Lam: Ông cho rằng những gì đang xảy ra tại Trung Quốc đã xuất hiện trước đó ở nơi khác nên chẳng có gì là đáng ngạc nhiên?
Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Chúng ta cần nhắc lại chuyện xưa để thấy là sau khi bị khủng hoảng năm 1991, Nhật Bản không dám cải sửa nên trải qua 20 năm lụn bại đến nay mới tạm hồi phục. Trái lại, Nam Hàn bị khủng hoảng năm 1997 mà lập tức cải cách nên có cơ sở vững mạnh hơn và cạnh tranh thắng lợi với chính Nhật Bản là một khuôn mẫu đi trước. Các bài học đó là kinh nghiệm cho Việt Nam khi môi trường chung quanh đang thay đổi, vừa mở ra cơ hội mới mà cũng đặt ra nhiều thách thức, chưa nói gì đến vấn đề an ninh vì vị trí riêng của xứ này bên cạnh Trung Quốc.
Nguyên Lam: Từ cái nhìn rộng mở về thời gian lẫn không gian để nói tới nhiều chuyển động đang xảy ra và kéo dài trong tương lai, thưa ông, đâu là các định đề chính mà Việt Nam cần quan tâm?
Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi nghĩ là như mọi nước nghèo vừa bước vào giai đoạn "cất cánh" khi áp dụng quy luật thị trường, Việt Nam cần vốn nên phải huy động đầu tư ngoài quốc. Các nước kia, kể cả Trung Quốc, đều qua giai đoạn ấy. Khi đó, vấn đề chủ yếu là ta có gì hấp dẫn hơn xứ khác để thu hút đầu tư?
Tập đoàn Samsung tại Việt Nam
- Thế rồi, sau mấy năm hồ hởi khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO với lượng đầu tư quốc tế tăng vọt vào năm 2008, tình hình lại sa sút, từ đỉnh cao là hơn 70 tỷ đô la vào năm 2008 lại sụt tới 23 tỷ năm 2009 và mấy năm qua vẫn còn chật vật với yêu cầu này. Ta nên nhớ lại như vậy vì vào thời điểm 2009, khối công nghiệp hoá bị co cụm và dồn đầu tư vào các nước đang lên để tìm cơ hội kiếm lời cao hơn vậy mà thật ra họ vẫn tránh Việt Nam vì nhiều sai lầm và lạm dụng trong quản lý vĩ mô. Bây giờ biến động tại Trung Quốc lại là một cơ hội mới cho Việt Nam.
Nguyên Lam: Ông cho rằng Việt Nam cần xây dựng một môi trường thuận lợi cho đầu tư quốc tế khi các doanh nghiệp có thể rút khỏi thị trường Trung Quốc để tìm nơi có lợi hơn?
Khi huy động đầu tư để làm gia công cho thiên hạ thì đã phải nghĩ đến việc tiến lên lớp cao hơn của chu trình cung cấp và chế biến, để làm ra mặt hàng có giá trị hơn, đòi hỏi tay nghề và kỹ thuật khác. Khi đó ta mới hy vọng giữ khách đầu tư ở lại để tìm doanh lợi cao hơn
Nguyễn-Xuân Nghĩa
Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Quy luật phũ phàng của kinh tế hay kinh doanh là "vui lòng khách đến, buồn lòng khách đi". Trong chuyện này, khách là các doanh nghiệp có vốn đầu tư.
- Thứ nhất, họ ào ạt trút tiền vào rồi thất vọng bảo nhau triệt thoái thì đều có thể gây chấn động cho nền kinh tế, đấy là điều các nước Đông Á đã thấy từ vụ khủng hoảng 1997-98. Thứ hai, các doanh nghiệp có thể quyết định đem tiền đầu tư vào rất nhanh thường là loại nhỏ và vừa, với yêu cầu khác biệt với các tập đoàn lớn. Đầu tư vào một quán bán thịt bầm ngoài phố hay một shop may có khác với đầu tư của Intel hay Samsung ở ngoại thành. Thứ ba và quan trọng nhất, Việt Nam nên nhớ lợi thế nhân công rẻ không là yếu tố bất biến và vĩnh cửu vì chúng ta bán sự nghèo khổ cho khách đầu tư bằng lương bổng thấp để mong nguồn vốn đó sẽ làm cho dân mình giàu hơn, tức là có lương cao hơn sau này. Cho nên ưu thế về lương sẽ hết và được thay thế bằng năng suất cao.
- Do đó, từ khi huy động đầu tư để làm gia công cho thiên hạ thì đã phải nghĩ đến việc tiến lên lớp cao hơn của chu trình cung cấp và chế biến, để làm ra mặt hàng có giá trị hơn, đòi hỏi tay nghề và kỹ thuật khác. Khi đó ta mới hy vọng giữ khách đầu tư ở lại để tìm doanh lợi cao hơn. Muốn vậy, nhân công của ta phải có năng suất, được giáo dục đào tạo theo hướng khác hơn là giữ khách bằng lương rẻ, vì ngoài Việt Nam còn vài chục xứ khác, kể cả Miên, Lào, Phi, Thái, Miến hay Bangladesh cũng khai thác lợi thế lương rẻ. Đó là chuyện trường kỳ mà mình nên sớm thấy ra.
Nguyên Lam: Thưa ông, ngay trong hiện tại thì Việt Nam có những lợi thế nào khả dĩ huy động được nguồn lực đầu tư của các nước một khi họ rút khỏi thị trường Trung Quốc vì xứ này cũng bước lên một cấp cao hơn hay vì họ gặp nhiều biến động ở bên trong?
Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi chưa lạc quan với việc dòng tiền từ Trung Quốc chảy vào Việt Nam. Trước hết, các tổ hợp quốc tế Âu-Mỹ-Nhật đã đầu tư vào Hoa lục từ lâu và xây dựng được chu trình cung cấp hội nhập, nôm na là làm cơ phận này để ráp chế với cơ phận khác cũng sản xuất tại Trung Quốc trước khi xuất ra ngoài. Với tình trạng thoái trào hiện nay, Bắc Kinh cố kích thích tiêu thụ thay vì đầu tư sản xuất để xuất khẩu, vì vậy, thị trường nội địa của họ vẫn còn sự hấp dẫn nên chưa chắc là các tập đoàn đầu tư, kể cả Nhật Bản, đã rút hết và nhìn vào Việt Nam với thiện cảm nếu Việt Nam chưa có ưu thế nổi bật khi so với Trung Quốc, hay Malaysia hoặc Indonesia.
Nguyên Lam: Thưa ông, khi nhà đầu tư quyết định về việc bỏ vốn vào xứ này hay xứ khác, họ lập bảng tiêu chuẩn ra sao?
Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Khi tính đầu tư vào một xứ như Việt Nam chẳng hạn, thiên hạ chú ý đến đến hạ tầng cơ sở. Hạ tầng ấy có loại vật chất là hệ thống xây dựng, giao thông vận tải lẫn hủy thải phế vật để bảo vệ môi trường sinh sống. Tai nạn dồn dập tại Thiên Tân hay Sơn Đông bên Tầu là cơ hội tiếp thu kinh nghiệm để tránh và để trình bày ưu thế của mình nếu có.
- Hạ tầng này cũng có loại vô hình là nền tảng luật lệ công minh và bộ máy hành chính liêm khiết, hữu hiệu. Thứ ba, hạ tầng này còn có loại tinh thần là trình độ kiến năng, là kiến thức và khả năng, của nhân công vì các tổ hợp quốc tế suy nghĩ cho 5-10 năm tới chứ không chơi trò mỳ ăn liền. Trong năm 10 năm đó, họ sẽ đào tạo ra lớp nhân viên có tay nghề và khả năng tiến lên bậc thang cao hơn của chu trình sản xuất. Vì thế, họ quan tâm đến giáo dục và đào tạo, nhất là trong các ngành kỹ thuật và quản trị.
Khi Intel hay Samsung trút bạc tỷ vào Việt Nam và đào tạo một thế hệ mới có khả năng rất cao về công nghệ tin học thì Hà Nội lại đòi bịt mắt giới trẻ bằng mạng lưới kiểm soát thông tin và gây phản ứng từ quốc tế thì đấy là một cách chứng minh rằng Hà Nội cũng chẳng khác Bắc Kinh!
Nguyễn-Xuân Nghĩa
- Khi kiểm lại dù sơ sài như vậy, ta cũng thấy ra nhiều nhược điểm của môi trường Việt Nam là chưa có trục lộ giao thông hay mạng lưới yểm trợ hạ tầng tỏa rộng mà chỉ tập trung vào Sàigon, vùng đồng bằng Cửu Long và chung quanh Hà Nội, Đà Nẵng. Việt Nam cần khai thác tiềm lực của các địa phương khác thì mới có được sự phát triển cân đối và công bằng, là điều Trung Quốc muốn làm từ lâu mà thất bại nên mới rơi vào thoái trào.
Nguyên Lam: Một cách lạc quan thì Việt Nam có ưu thế tương đối nào không?
Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Người dân Việt Nam nổi tiếng cần cù hiếu học, thế giới đã công nhận nét văn hóa đặc sắc ấy khi tiếp nhận di dân Việt Nam từ bốn chục năm qua. Dân Việt Nam cũng ưa chuộng kinh tế thị trường và tư nhân đang cố thoát khỏi những câu thúc lạc hậu của bộ máy công quyền. Và Việt Nam có dân số đủ lớn để thị trường tiêu thụ nội địa cũng là điểm hấp dẫn.
- Sau cùng, ưu thế của Việt Nam bên một Trung Quốc thoái trào trong những năm tới là việc Việt Nam có thể cải thiện luật lệ và môi trường kinh doanh lao động để gia nhập Hiệp ước TPP. Nên xây dựng ưu thế đó ngay từ bây giờ chứ đừng tranh cãi để bảo vệ nguyên trạng tồi tệ hiện nay. Đấy mới là cách thoát Tầu để có ngày cạnh tranh với Tầu trong nhiều lĩnh vực và sự hiện hữu của cộng đồng người Việt ở hải ngoại cũng là cơ hội và đòn bẩy đáng kể nếu ta biết coi trọng nhân quyền và dân quyền.
Nguyên Lam: Câu hòi cuối thưa ông, nói về hạ tầng cơ sở của kiến năng và cả sự hỗ trợ của người Việt ở bên ngoài như ông trình bày, thì người ta không quên Nghị định 72 ban hành mấy năm trước về việc kiếm soát mạng lưới điện toán. Ông nghĩ sao về chuyện này?
Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi nghĩ rằng đấy là tai họa vô lường và là một vụ tự sát chính trị!
- Khi Intel hay Samsung trút bạc tỷ vào Việt Nam và đào tạo một thế hệ mới có khả năng rất cao về công nghệ tin học thì Hà Nội lại đòi bịt mắt giới trẻ bằng mạng lưới kiểm soát thông tin và gây phản ứng từ quốc tế thì đấy là một cách chứng minh rằng Hà Nội cũng chẳng khác Bắc Kinh!
- Từ đó, thiên hạ lại suy ra chuyện khác. Cái gọi là ưu thế ổn định chính trị của Việt Nam cũng chỉ là chuyện ảo. Giới đầu tư quốc tế sớm hiểu ra nỗi lo sợ của chế độ và còn thấy rõ hơn khi lãnh đạo Việt Nam vẫn duy trì vai trò chủ đạo của khu vực kinh tế nhà nước để bảo vệ quyền lợi của tay chân và thân tộc. Nói cách khác, nếu Việt Nam chỉ là một sao bản con con của Trung Quốc thì chưa thể là một giải pháp thay thế khi người ta đã thất vọng với Trung Quốc.
Nguyên Lam: Xin cảm tạ ông Nghĩa về cuộc trao đổi này.
Nguyên Lam
(RFA)
cộng đồng - xã hội
Đó là một cảnh gần như những gì trong tác phẩm của Charles Dickens. Công nhân gập người trên băng ghế, ánh sáng lóe lên từ những tia lửa kim loại từ máy tiện.
Đây không phải là nước Anh vào thế kỷ 19 thời Victoria. Đây là ngoại ô thành phố Đại Liên, đông bắc Trung Quốc.
Những người công nhân này đã từng là động cơ của phép màu kinh tế trong hai thập niên của Trung Quốc. Nhưng tại các nhà máy trên toàn Trung Quốc vào những ngày này, người ta thấy có một nỗi lo lắng ngày càng tăng về tương lai.
Qiao Ao đã làm việc tại nhà máy này trong bốn năm qua và làm linh kiện nằm trong các máy móc lớn hơn được xuất khẩu sang châu Âu và Nhật Bản.
Anh là một công nhân nhập cư, cũng như nhiều bạn bè của mình ở đây.
Chỉ cần một vài tháng trước, lúc nào anh cũng bận, nhưng bây giờ thì không như vậy nữa.
"Đơn hàng của chúng tôi đã giảm từ đầu năm nay," anh nói với tôi. "Tôi không làm nhiều giờ làm thêm những ngày này như khi hoạt động kinh doanh còn tốt, vì vậy tôi không kiếm được nhiều tiền như trước đây."
Đó là câu chuyện chúng ta nghe thấy trên toàn Trung Quốc ngày càng nhiều vào lúc này.
Tồi tệ hơn so với năm 2008
Chủ nhà máy Zhang Wenhe nói ông chưa bào giờ thấy kinh doanh kém như vậy.
Kinh tế chững lại ở Trung Quốc làm ảnh hưởng đặc biệt tới các nhà sản xuất nhỏ - sản lượng trong khu vực chế tạo giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2009 tính tới nay.
Xuất khẩu cũng giảm - số liệu vào tuần này cho tháng Tám cho thấy thực trạng yếu kém hơn nữa.
Zhang Wenhe, ông chủ nhà máy này, nói với tôi rằng ông thấy đơn đặt hàng giảm 30% -40% kể từ tháng Sáu, và nếu mọi thứ tiếp tục như thế này, ông sẽ bị buộc phải để cho một số nhân viên của mình nghỉ việc.
"Tôi đã kinh doanh trong mảng này trong tám hay chín năm, và tôi đã chưa bao giờ thấy tình hình xấu đi ở mức như thế này,"
"Rất nhiều nhà máy ở khu vực này đã phải đóng cửa, và sa thải nhân viên.
“Lúc này là thời điểm khó khăn nhất tôi từng chứng kiến. Thậm chí tồi tệ hơn so với năm 2008 là cuộc khủng hoảng cuối cùng."
Thực trạng kinh tế bì trì trệ hiện nay ở Trung Quốc đang có tác động trên toàn thế giới – Rốt cùng thì đây là các nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới, và những gì xảy ra ở đây khiến cũng tác động tới những nơi khác.
Vì vậy, khi các gương mặt nổi trội trong giới doanh nghiệp toàn cầu nhóm họp ở Đại Liên vào hôm thứ Tư tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, ưu tiên của họ sẽ là Trung Quốc có kế hoạch gì để quản lý quá trình chuyển đổi kinh tế này.
Trung Quốc từng vay và chi tiêu để thoát khỏi cuộc khủng hoảng cuối cùng hồi 2008 qua việc xây dựng phát triển bất động sản lớn trên cả nước, đẩy người lao động từ các nhà máy vào các dự án xây dựng.
Nhưng nay thậm chí bất động sản, trụ cột của nền kinh tế Trung Quốc, cũng đang có vấn đề.
Thành phố ma
Hàng chục ngàn căn hộ xây không có người ở.
Tôi lái xe vào thị trấn đảo Trường Hưng - chỉ cách Đại Liên 80km - một thành phố vệ tinh được xây dựng dựa vào kỳ vọng tăng trưởng kinh tế trong tương lai.
Nhưng những gì tôi thấy là vô số các tòa nhà mới mọc lên mà không có người ở.
Một cảm giác ớn lạnh ngập tràn khi tôi đi bộ xung quanh thị trấn.
Những vệt sơn còn mới dành cho người đi bộ qua đường và đèn giao thông mọc lên tua tủa nhưng hầu như không có bất cứ ai trên đường phố.
Hàng chục ngàn căn hộ ở đây không có người ở, và đó là một phần của khoảng 70 triệu căn nhà ở không bán được đã được xây cất trên toàn quốc.
Chính phủ Trung Quốc nói đây là một phần của kế hoạch chuyển từ một nền kinh tế dựa vào xuất khẩu sang một nền kinh tế hiện đại, dựa vào khu vực dịch vụ.
Đó là kinh tế theo lý thuyết và một phần của chu kỳ đau đớn của nền kinh tế đang trưởng thành cần phải đi qua.
Tuy nhiên khi nền kinh tế của Trung Quốc thay đổi, nó có để tạo ra công ăn việc làm cho các thế hệ tiếp theo.
'Ám ảnh bởi đồng tiền'
Zoey Ye kỳ vọng nhiều về tương lai.
Zoey Ye là 21 tuổi. Cô đam mê văn học Anh và Mỹ, cô là lo lắng về triển vọng việc làm của mình vì suy thoái.
"Tôi nghĩ rằng nền kinh tế đã bi chậm lại, vì vậy các công ty không thuê những người mới
"Nhưng tôi là người có học, và tôi muốn kiếm tiền để con tôi có thể tất cả mọi thứ con tôi muốn."
Bạn chỉ cần dạo quanh khu trường đại học của Zoey để thấy các thách thức mà Trung Quốc phải đối mặt với những thay đổi nền kinh tế hiện nay.
Ước tính có khoảng tám triệu sinh viên tốt nghiệp tại Trung Quốc gia nhập lực lượng lao động hàng năm và, giống như Zoey, tất cả họ đều có những kỳ vọng về tương lai cho mình.
Khi chúng tôi đi dạo quanh khuôn viên xanh, Zoey và tôi chia sẻ những câu chuyện về cuốn sách mà chúng tôi cùng yêu thích, - The Great Gatsby của F Scott Fitzgerald.
"Tôi nghĩ rằng có rất nhiều điểm tương đồng với Trung Quốc hiện đại và cuốn sách đó," cô nói với tôi. "Mọi người ở đây cũng ám ảnh với đồng tiền."
Khống chế được những kỳ vọng sẽ là một trong những thách thức quan trọng tới đây của chính phủ Trung Quốc.
Karishma Vaswani
Phóng viên Kinh doanh châu Á BBC
(BBC)
cộng đồng - xã hội
Những ngày mưa lũ của tháng 7 chắc hẳn ai cũng không thể nào quên được, không phân thành phố hay nông thông, nhưng thường thì chúng ta gặp những hình ảnh bên dưới ở trong thành phố
Không lạ gì với những hình hài hước trong mua mưa lũ ở việt nam nói chung và ở trong các thành phố thì việc gặp những hình ảnh ''đi trong nước'' của dân
Những trận mưa to dẫn đến việc hệ thống thoát nước thành phố không thể xử lý kịp được dẫn đến việc ''đi trong mưa'' và cũng từ đây có khá nhiều hình ảnh được xuất hiện không thiếu phần hài hước :)
![]() |
| Mưa gió, ngập lụt như nào thì cũng phải "tự sướng cái đã". |
![]() |
| Sử dụng quyền trợ giúp "gọi điện thoại cho người thân" |
Trong ngày mưa, đợi chờ có phải là hạnh phúc!?
"Tuổi thơ dữ dội" cho những cậu bé hiếu động thích chơi trò lướt ván
Hình ảnh những đứa trẻ dùng các tấm tôn gỗ phẳng để lướt trên mặt nước trong mùa mưa lũ
Mắng nắng là chuyện của trời, ăn - nhậu là chuyện của tôi với...
Cảm thấy sang chảnh cùng ngày mưa
Có điều gì khiến anh ta hạnh phúc đến thế?
Nước đến chân... cũng chưa buồn nhảy
Khi check-in đã trở thành một thói quen
Với cặp ghế "huyền thoại" sợ gì ướt chân
cộng đồng - đời sống - xã hội
Một tổ chức tín dụng độc lập là FT Confidential Research vừa công bố: Tỷ lệ nợ xấu ngân hàng VN vào khoảng 15% trong năm 2014, thực tế cao hơn nhiều so với con số chính thức chỉ có 3%. Tổ chức này cũng nhận định rằng hiện tượng này phản ánh các ngân hàng chỉ đơn giản là xóa bỏ các khoản nợ xấu ra khỏi bảng cân đối của mình.
“Hệ thống ngân hàng Việt đã bị cùm bởi các khoản nợ xấu từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Nhưng việc giải quyết vấn đề này trở nên phức tạp, bởi sự phản đối trong hệ thống chính trị, cũng như quyền sở hữu không rõ ràng. Những lời ồn ào về việc cho phép các ngân hàng làm ăn thua lỗ phá sản đến nay chỉ là những lời đe dọa suông, khi mà người ta ưu tiên sự ổn định hơn là cải cách thực sự” - FT Confidential Research bình phẩm.
Nhìn lại VN, một bản thống kê từ báo cáo tài chính của 13 ngân hàng thương mại 6 tháng đầu năm 2015 mới hiện ra: tổng số nợ xấu của 13 ngân hàng tăng mạnh 21,2%, trong đó rất đáng chú ý, số nợ khả năng mất vốn ngày càng đột biến, lên tới 23.850 tỷ đồng, chiếm đến 50,6% tổng số nợ xấu.
Về cơ cấu nợ, nợ nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn) và nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) tiếp tục tăng lần lượt 51% và 22%, nợ nhóm 4 (nợ nghi ngờ) có dấu hiệu suy giảm 14%.
Ngay những ngân hàng TMCP nhà nước thuộc loại ‘cá mập’ và luôn được ưu ái về chính sách tín dụng như BIDV, Vietcombank và Vietinbank cũng đứng đầu về số nợ xấu - xét theo số tuyệt đối.
Chỉ xét trên phương diện báo cáo, thực trạng nợ xấu năm nay còn tồi tệ hơn nửa kỳ đầu năm ngoái. Nếu những năm trước, Ngân hàng nhà nước cố giấu biệt thực chất số nợ xấu, thì đến năm 2014 bóng ma này đã buộc phải lộ hình trước ánh sáng ‘quyết tâm chính trị’, mà giới lãnh đạo quốc hội cố ý soi rọi, còn Ngân hàng nhà nước đành tiết lộ trong tư thế chẳng đặng đừng.
Đã từ lâu, nợ xấu chồng chất là án tử cho thị trường tài chính và nền kinh tế VN. Chỉ đến cuối năm 2014, Thống đốc Ngân hàng nhà nước Nguyễn Văn Bình mới lần đầu tiên tiết lộ con số nợ xấu vào năm 2013 lên đến khoảng 500,000 tỷ đồng (tương đương khoảng 25 tỷ USD), trong khi vào thời điểm năm 2013, Ngân hàng nhà nước chỉ công bố ‘láo’ con số nợ xấu vào khoảng 150,000 tỷ đồng.
Vũ điệu nhảy múa số liệu nợ xấu của Ngân hàng nhà nước đã biến diễn sôi động kể từ khi chính phủ mới của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng được thành lập vào tháng 8/2011. Từ đó đến nay, thống kê sơ bộ cho thấy đã có ít nhất 15 lần tỷ lệ nợ xấu được Ngân hàng nhà nước cho ‘khiêu vũ’, với độ biến thiên từ 3% đến 10%. Tuy thế, các số liệu được công bố lại quá thiếu cơ sở và chẳng còn làm mấy người ngờ nghệch tin tưởng. Trùng với thời điểm cơ quan này công bố tỷ lệ nợ xấu chỉ khoảng 4% vào đầu năm 2014, một tổ chức xếp hạng tín nhiệm tín dụng có uy tín trên thế giới là Fitch Ratings đã tuyên bố một con số khác hoàn toàn dành cho nợ xấu VN: 13% !
Lê Dung
(SBTN)
“Hệ thống ngân hàng Việt đã bị cùm bởi các khoản nợ xấu từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Nhưng việc giải quyết vấn đề này trở nên phức tạp, bởi sự phản đối trong hệ thống chính trị, cũng như quyền sở hữu không rõ ràng. Những lời ồn ào về việc cho phép các ngân hàng làm ăn thua lỗ phá sản đến nay chỉ là những lời đe dọa suông, khi mà người ta ưu tiên sự ổn định hơn là cải cách thực sự” - FT Confidential Research bình phẩm.
Nhìn lại VN, một bản thống kê từ báo cáo tài chính của 13 ngân hàng thương mại 6 tháng đầu năm 2015 mới hiện ra: tổng số nợ xấu của 13 ngân hàng tăng mạnh 21,2%, trong đó rất đáng chú ý, số nợ khả năng mất vốn ngày càng đột biến, lên tới 23.850 tỷ đồng, chiếm đến 50,6% tổng số nợ xấu.
Về cơ cấu nợ, nợ nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn) và nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) tiếp tục tăng lần lượt 51% và 22%, nợ nhóm 4 (nợ nghi ngờ) có dấu hiệu suy giảm 14%.
Ngay những ngân hàng TMCP nhà nước thuộc loại ‘cá mập’ và luôn được ưu ái về chính sách tín dụng như BIDV, Vietcombank và Vietinbank cũng đứng đầu về số nợ xấu - xét theo số tuyệt đối.
Chỉ xét trên phương diện báo cáo, thực trạng nợ xấu năm nay còn tồi tệ hơn nửa kỳ đầu năm ngoái. Nếu những năm trước, Ngân hàng nhà nước cố giấu biệt thực chất số nợ xấu, thì đến năm 2014 bóng ma này đã buộc phải lộ hình trước ánh sáng ‘quyết tâm chính trị’, mà giới lãnh đạo quốc hội cố ý soi rọi, còn Ngân hàng nhà nước đành tiết lộ trong tư thế chẳng đặng đừng.
Đã từ lâu, nợ xấu chồng chất là án tử cho thị trường tài chính và nền kinh tế VN. Chỉ đến cuối năm 2014, Thống đốc Ngân hàng nhà nước Nguyễn Văn Bình mới lần đầu tiên tiết lộ con số nợ xấu vào năm 2013 lên đến khoảng 500,000 tỷ đồng (tương đương khoảng 25 tỷ USD), trong khi vào thời điểm năm 2013, Ngân hàng nhà nước chỉ công bố ‘láo’ con số nợ xấu vào khoảng 150,000 tỷ đồng.
Vũ điệu nhảy múa số liệu nợ xấu của Ngân hàng nhà nước đã biến diễn sôi động kể từ khi chính phủ mới của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng được thành lập vào tháng 8/2011. Từ đó đến nay, thống kê sơ bộ cho thấy đã có ít nhất 15 lần tỷ lệ nợ xấu được Ngân hàng nhà nước cho ‘khiêu vũ’, với độ biến thiên từ 3% đến 10%. Tuy thế, các số liệu được công bố lại quá thiếu cơ sở và chẳng còn làm mấy người ngờ nghệch tin tưởng. Trùng với thời điểm cơ quan này công bố tỷ lệ nợ xấu chỉ khoảng 4% vào đầu năm 2014, một tổ chức xếp hạng tín nhiệm tín dụng có uy tín trên thế giới là Fitch Ratings đã tuyên bố một con số khác hoàn toàn dành cho nợ xấu VN: 13% !
Lê Dung
(SBTN)
cộng đồng - xã hội
|
và cả ông Tập Cận Bình
!Janet Yellen là chủ tịch Ngân Hàng Trung Ương Mỹ, thường gọi tắt là Fed. Ngày 16 Tháng Chín này Ủy Ban Chính Sách Tiền Tệ của Fed sẽ họp, trong đó bà Yellen có tiếng nói nặng nhất, ngày hôm sau sẽ cho biết lãi suất ở Mỹ có tăng hay không. Nếu Fed tăng lãi suất, kinh tế cả thế giới chịu ảnh hưởng vì kể từ năm 2006 đến giờ lãi suất chỉ giảm, giảm xuống gần số không, chứ chưa tăng lần nào.
Ngân Hàng Trung Ương Mỹ chỉ có bổn phận điều hành khối tiền tệ dân Mỹ đang dùng để giúp giá cả ổn định, chứ không có trách nhiệm nào đối với thế giới. Nhưng trong thực tế, họ gây ảnh hưởng ra bên ngoài, vì các nước khác khi mua bán với nhau đều thanh toán bằng đô la Mỹ.
Nếu bà Yellen nâng lãi suất ở Mỹ lên, đồng đô la Mỹ sẽ lên giá vì thêm nhiều người muốn đổi tiền nước họ lấy Mỹ kim để đưa sang Mỹ kiếm lời. Giới đầu tư khắp thế giới đã đem tiền vào Mỹ mua các trái phiếu, nhất là công trái, vì kinh tế Mỹ tăng trưởng đều đặn suốt sáu năm nay, sau cơn khủng hoảng nặng nề bắt đầu năm 2007. Mỹ cùng với nước Ðức trở thành những nơi gửi tiền an toàn nhất, so với các nước kinh tế lớn khác. Chính dòng tiền “chảy vào chỗ trũng” này là nguyên nhân khiến đô la Mỹ lên giá từ gần hai năm nay. Bây giờ, nếu đưa tiền cho Mỹ vay còn được trả lãi cao hơn trước, thì số tiền di cư sang Mỹ còn tăng nữa. Ðó là mối lo của các nước, đặc biệt là những “nền kinh tế đang lên,” tức là những nước trước đây 30 năm còn nghèo hơn ngày nay rất nhiều.
Muốn hiểu tại sao các nước đang lên lại lo lắng nếu lãi suất ở Mỹ tăng, chúng ta cần nhìn lại xem tại sao kinh tế các nước đó có thể tăng trưởng nhanh chóng trong gần hai chục năm qua, sau khi chế độ Cộng Sản sụp đổ khắp nơi.
Có ba hiện tượng tạo cơ hội cho các nước “kinh tế đang lên.”
Thứ nhất là cả thế giới giầu hơn nhờ gia tăng mua, bán với nhau. Một quy tắc kinh tế đơn giản là trong mọi cuộc trao đổi tự do, cả hai bên đều có lợi. Năm 2003 số hàng hóa trong thương mại quốc tế trị giá dưới 8 ngàn tỷ đô la, mười năm sau tăng lên thành 18 tỷ rưỡi. Trao đổi về dịch vụ cũng tăng từ 2 ngàn tỷ lên gần 5 ngàn tỷ. Trước đây 40 năm, các nước nghèo chỉ đóng góp một phần tư vào khối lượng mậu dịch quốc tế, bây giờ chiếm một phần ba. Hiện tượng “toàn cầu hóa” này nâng cao mức sống những nước nghèo, họ tiến với tỷ lệ cao hơn vì khởi đầu từ chỗ thấp hơn. Các nước Châu Á lợi nhiều nhất, trong đó có Trung Quốc.
Yếu tố thứ hai giúp nhiều nước nghèo phát triển nhanh là món hàng họ xuất cảng nhiều nhất là tài nguyên thiên nhiên, mà khi kinh tế thế giới lên cao thì giá các món quặng mỏ, dầu khí, gỗ, vân vân, cũng tăng.
Lý do lớn thứ ba là trong hai chục năm qua đi vay tiền được lãi suất rất thấp. Tiền vốn đổ vào các nước nghèo tạo cơ hội sản xuất, tạo công ăn việc làm.
Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng khiến cho cả ba hiện tượng trên lên mạnh hơn. Một tỷ người Trung Hoa mua nguyên liệu và nhiên liệu từ khắp nơi về để sản xuất, giúp cho các nước bán dầu khí và quặng mỏ. Trong ba thập niên dân Trung Hoa được cởi trói kinh tế, họ làm việc hùng hục nhưng được trả lương rất thấp, số tiền “cưỡng chế tiết kiệm” này được đem ra ngoài cho vay. Vì vậy lãi suất ở các nước Mỹ và các nước Châu Âu xuống thấp trong 35 năm qua. Năm 1981, lãi suất dài hạn ở Mỹ trung bình là 14.5%, hiện nay xuống chỉ còn 2.2%. Trong cùng thời gian đó, Chỉ số Dow Jones thị trường chứng khoán Mỹ đã tăng từ 900 lên tới trên 17,500 trong mấy tuần qua. Hàng hóa Trung Quốc bán giá rẻ giúp cho tỷ lệ lạm phát khắp nơi xuống thấp; ngân hàng trung ương các nước lớn không bị áp lực phải tăng lãi suất để ngăn ngừa lạm phát. Chính sách tiền tệ dễ dãi này có lúc tác hại, như đã thấy qua cuộc khủng hoảng địa ốc ở Mỹ trong những năm trước 2007.
Nhưng cả ba hiện tượng hữu ích cho kinh tế cc nước đang lên đang yếu dần, và có khuynh hướng đổi chiều. Hiện tượng lên rồi xuống biểu lộ rõ rệt nhất qua nền kinh tế Trung Quốc.
Thứ nhất, trong kinh tế toàn cầu, trong thời gian từ 1980 đến 2002, số lượng mậu dịch tăng với tốc độ nhanh hơn tỷ lệ gia tăng của số lượng sản xuất, tức GDP của thế giới. Lý do chính là vì chi phí của việc trao đổi hàng hóa càng ngày càng thấp; vì lợi tức trung bình lên cao giúp người ta mua đồ nhập cảng nhiều hơn; và vì việc sản xuất hàng xuất cảng có hiệu quả tăng nhanh hơn. Tình trạng này hiện đang đảo ngược: Trong bốn năm qua, mậu dịch quốc tế tăng lên với tỷ lệ thấp hơn tốc độ tăng trưởng của GDP. Các nền kinh tế đang lên đều đặt trọng tâm vào việc sản xuất hàng xuất cảng thay vì hàng tiêu thụ nội địa, chính sách này đang gặp khó khăn. Nỗi khó khăn của một nước lớn như Trung Quốc sẽ lan sang các nước khác.
Vì vậy, giá bán nguyên liệu và nhiên liệu giảm. Năm ngoái giá một thùng dầu có lúc lên tới $110 đô la Mỹ, năm nay đã xuống $50, có lúc xấp xỉ 40 đô la một thùng. Các thứ kim loại từ sắt đến đồng đều xuống giá.
Nếu trong ba chục năm trước kinh tế Trung Quốc tăng trưởng tạo cơ hội cho kinh tế nhiều nước khác cùng lên, thì ngày nay có tình trạng ngược lại. Trung Quốc không thể tiếp tục chỉ chuyên lo làm hàng xuất cảng; không thể tiếp tục trao tiền cho các chính quyền địa phương và các doanh nghiệp nhà nước đầu tư vô ích. Hành động phá giá đồng nguyên và cuộc khủng hoảng thị trường chứng khoán khiến cả thế giới nhìn nước Tàu lo ngại.
Hiện nay kinh tế các nước Châu Âu và Nhật Bản vẫn còn trì trệ, nhưng kinh tế Mỹ đã hồi phục chậm chạp và vững chắc từ sáu năm qua. Khi kinh tế lên, mối lo nẩy sinh là lo lạm phát. Vì vậy, từ đầu năm 2015, trong giới lãnh đạo tiền tệ ở Mỹ nhiều người đã nói đến lúc phải tăng lãi suất. Từ đầu năm nay, cả thế giới tin rằng lãi suất ở Mỹ sẽ tăng lên trong phiên họp của Hội Ðồng Tiền Tệ (Open market committee) ngày 16, 17 Tháng Chín này.
Nếu trong hai tuần nữa bà Janet Yellen báo tin Mỹ tăng lãi suất, cả thế giới sẽ lo. Ðồng đô la sẽ lên giá khi người ta đổi lấy Mỹ kim đem vào Mỹ. Rất nhiều quốc gia đi vay nợ nước ngoài bằng đô la, cũng như nhiều người Việt Nam muốn cho vay bằng “cây vàng.” Khi đô la lên giá, các con nợ phải trả lãi bằng đô la sẽ khốn đốn vì tiền họ kiếm ra được vẫn là tiền bản xứ. Trong số các con nợ này có các công ty lớn và cả các chính phủ. Tiên đoán nỗi rủi ro này, kể từ Tháng Năm, 2015, trái phiếu do các nước đang lên phát hành đã phải trả lãi suất cao hơn.
Khi tiên đoán các nước kinh tế đang lên sắp gặp khó khăn, đồng tiền trong nước họ cũng bỏ chạy. Giữa Tháng Tám 2015, nhật báo The Financial Times cho biết, trong 14 tháng kể từ Tháng Sáu năm 2014, một khối lượng gần một ngàn tỷ đô la (940 tỷ) từ các nước kinh tế đang lên đã di tản! Mỹ sẽ tiếp tục thu hút tiền vốn của thế giới, nghĩa là tiền đầu tư vào các nước khác sẽ hiếm hoi hơn trong lúc họ đang cần nhất.
Vì vậy, kể từ ngày Thứ Hai, 24 Tháng Tám, khi thị trường chứng khoán Trung Quốc sụt giá ào ạt lần thứ nhì trong một tháng, rất nhiều người đã đề nghị bà Janet Yellen khoan khoan, đừng nâng lãi suất Mỹ lên, Ngay trong giới lãnh đạo chính sách tiền tệ ở Mỹ, cũng có người can. Họ nêu ra các lý do chính đáng: Kinh tế Mỹ chưa bị áp lực lạm phát, vì vẫn tăng trưởng ở mức độ vừa phải, chưa quá nóng. Lương bổng công nhân chưa tăng đáng kể. Lạm phát trong Tháng Bảy 2015 còn ở mức 1.2% trong khi chính Ngân Hàng Trung Ương vẫn chọn mục tiêu là giá cả nên tăng 2% một năm. Ðó là tỷ lệ vừa phải để kích thích người sản xuất muốn làm thêm hàng để bán (sẽ được giá cao hơn 2%) còn người tiêu thụ thì muốn mua sớm trước khi giá tăng; cả hai đều kích thích kinh tế!
Ngày Thứ Sáu, 4 Tháng Chín, một tin mừng kinh tế là tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ đã giảm từ 5.3% xuống 5.1%. Một số thống kê mới cũng cho biết chỉ có 173,000 công việc làm mới tạo ra trong Tháng Tám, thấp hơn con số trung bình 212,000 mỗi tháng kể từ đầu năm nay, khiến chỉ số Dow Jones giảm 1.66%. Nhưng theo kinh nghiệm thì con số “jobs” Tháng Tám xưa nay đều quá thấp so với sự thực, trong tương lai có thể sẽ được điều chỉnh lên thêm 79,000 jobs nữa. Như vậy là kinh tế Mỹ đang lên nhanh hơn, nối lo ngăn chặn lạm phát vẫn còn đó, bà Yellen có trách nhiệm “lo trước cái lo của thiên hạ,” bằng các tăng lãi suất. Cả hai “tin mừng” cho kinh tế Mỹ đều là “tin buồn” cho thế giới bên ngoài, nhất là các nền kinh tế đang lên!
Trong hai tuần sắp tới, giới lãnh đạo Ngân Hàng Trung Ương Mỹ sẽ phải theo dõi xem sự thực kinh tế Trung Quốc đang gặp khó khăn tới mức nào. Chính quyền Trung Cộng còn khả năng ngăn không cho thị trường chứng khoán xuống nữa hay không, khi chỉ số Thượng Hải tụt mất 3% trong tuần lễ Mừng Chiến Thắng Nhật? Ngày 10 Tháng Chín họ cũng đón coi Ngân Hàng Trung Ương Anh quốc có quyết định tăng lãi suất như mọi người chờ đợi hay không? Trong khi Nhật Bản, Âu Châu và Trung Quốc đang cần phải giữ lãi suất ở mức thấp để kích thích kinh tế, thì Anh và Mỹ là hai nước tính làm ngược lại. Nhưng kinh tế cả hai nước này cũng không thể lên nếu kinh tế toàn thế giới trì trệ hoặc suy thoái!
Bà Janet Yellen có thể chỉ nâng lãi suất căn bản ở Mỹ thêm 0.25%, hậu quả cho thế giới bên ngoài sẽ không đến nỗi quá nặng. Tuy nhiên, dù lãi suất Mỹ lên rất nhẹ, hậu quả tâm lý vẫn quan trọng, vì đây là lần đầu tiên lãi suất ở Mỹ tăng lên sau hàng chục năm. Các ông Chu Tiểu Xuyên và cả ông Tập Cận Bình rất lo. Trong hai tháng vừa qua số tiền vốn từ Trung Quốc chạy ra nước ngoài lên tới hàng trăm tỷ đô la mỗi tháng. Nếu Bắc Kinh phải cắt lãi suất lần nữa để kích thích người ta mua cổ phiếu, trong khi lãi suất ở Mỹ tăng, thì càng nhiều người muốn “gánh vàng đi đổ sông Bô (Potomac)!”
Ngô Nhân Dụng
Theo Người việt
cộng đồng - xã hội
| Ảnh minh họa |
Không đảm bảo nhu cầu sống tối thiểu
Nếu chính phủ chấp thuận đề xuất tăng lương tối thiểu năm 2016 là 12,4% theo phương án của Hội đồng tiền lương quốc gia, thì mức lương tối thiểu cao nhất từ sang năm sẽ là 3,5 triệu đồng. Thật khó tin với mức lương như thế đảm bảo được 80% nhu cầu sống tối thiểu của một người lao động.
Trưa ngày 3/9 Hội đồng tiền lương quốc gia họp ở Hà Nội sau cùng đã bỏ phiếu chấp thuận mức tăng lương tối thiểu 12,4% cho sang năm và sẽ đề xuất Chính phủ tăng lương theo mức tăng này. Trước đó đã có bất đồng quan điểm rất nặng nề giữa Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam được cho là đại diện cho người lao động và Phòng Thương mại & Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đại diện cho giới chủ. Tổng Liên đoàn Lao động đề xuất mức tăng 16,8% còn Phòng Thương Mại chỉ chấp nhận mức tăng 10%.
Trả lời Nam Nguyên vào tối 3/9/2015 về thỏa thuận tăng lương tối thiểu 12,4% vừa đạt được, Tiến sĩ Vũ Ngọc Bảo Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Giấy và Bột giấy từ Hà Nội nhận định:
Tôi nghĩ rằng các doanh nghiệp phải cố gắng thôi, để bảo đảm như Hội đồng lương của Chính phủ đã nói, kể cả người lao động. Tổng Liên đoàn người ta nói con số đó đạt được 80% nhu cầu của người lao động.
-TS Vũ Ngọc Bảo
“Tôi nghĩ rằng các doanh nghiệp phải cố gắng thôi, để bảo đảm như Hội đồng lương của Chính phủ đã nói, kể cả người lao động. Tổng Liên đoàn người ta nói con số đó đạt được 80% nhu cầu của người lao động. Tuy nhiên giới chủ hiện nay đang gặp rất nhiều khó khăn như VCCI đã giải trình, hai bên đã phải đi đến thỏa hiệp là mức 12,4%. Về phiá doanh nghiệp chúng tôi thấy là VCCI đại diện cho giới chủ thỏa thuận, thì chúng tôi sẽ phải nỗ lực cố gắng giảm chi phí sản xuất, để có thể chịu được một mức tăng lương cho người lao động 12,4%.”
Nếu nhìn vào cuộc sống cơ cực của người lao động, đặc biệt là ngành sản xuất dệt may, giày dép xuất khẩu nơi thu hút hàng triệu công nhân, thì việc tăng lương để bảo đảm cuộc sống tối thiểu là việc cần thiết. Theo quan điểm của Tổng Liên đoàn Lao động, thì mức lương hiện tại chỉ đáp ứng 74% nhu cầu tối thiểu của một người lao động, do vậy họ đã kiên trì với mức đề xuất tăng 16,8% để có thể bảo đảm 100% nhu cầu sống tối thiểu của công nhân.
Nhà giáo Đỗ Việt Khoa ở Hà Nội cho rằng, thật là mỉa mai khi Việt Nam theo chế độ Xã hội Chủ nghĩa và luôn xưng tụng là nhà nước công nông, nhưng người lao động lại có cuộc sống nghèo khổ. Ông Đỗ Việt Khoa phát biểu:
“Người ta nói tăng lương tối thiểu mà vẫn không bảo đảm cuộc sống thì chính người ta đã thừa nhận là chính quyền này đã thất bại trong việc bảo đảm đời sống cho người ăn lương tối thiểu là đa số người lao động. Đấy là sự thất bại của cuộc cách mạng 70 năm qua ở Việt Nam. Trong khi thế giới người ta phát triển ầm ầm, tăng trưởng kinh tế rất lớn, những nước đi sau Việt Nam cũng đã vượt qua Việt Nam…Hàn Quốc bỏ xa Việt Nam cả hàng chục lần, thì Việt Nam vẫn thừa nhận không ngượng miệng rằng đời sống người dân vẫn chưa được bảo đảm. Tóm lại đó là sự thất bại của cuộc cách mạng 1945.”
| Một phiên họp của Hội đồng tiền lương quốc gia tại Hà Nội. Courtesy photo. |
Theo Giáo sư Vũ Văn Hóa, Phó Hiệu trưởng Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, nền kinh tế của Việt Nam bị tụt hậu hàng chục năm so với láng giềng. Thu nhập GDP đầu người quá thấp vì dân số đông, muốn cải thiện tiền lương cho đủ sống thật không đơn giản. Ông nói:
“Chúng ta giống như một công xưởng chế biến của nước ngoài, điều này mang lại việc làm cho người dân Việt Nam, nhưng việc làm với năng suất rất kém. Công nhân dệt may lương 5-6 triệu đồng mỗi tháng, tôi cho là ăn cũng chưa chắc đã đủ chứ đừng nói tới tích lũy. Người lao động rất cực nhọc, đã mấy tuần nay Hội đồng tiền lương muốn tăng lên khoảng 16% cũng không được. Mà 16% với lương 4 triệu thì một tháng tăng lên được mấy trăm nghìn, không đáng bao nhiêu cả. Như vậy rõ ràng là thu nhập thấp, năng suất lao động thấp, tuy xuất khẩu với số lượng lớn nhưng giá trị thực thụ mang lại lợi nhuận cho nền kinh tế Việt Nam thì nó không cao.”
Giáo sư Vũ Văn Hóa đã nói với chúng tôi những suy nghĩ của ông vài ngày trước khi Hội đồng tiền lương quốc gia đạt tới thỏa thuận hôm 3/9 chỉ tăng 12,4% lương tối thiểu cho năm 2016, ít hơn mức 16,8% mà Tổng Liên đoàn Lao động đề xuất.
“Đừng cho người lao động ăn bánh vẽ”
Trong suốt tháng 8 báo chí Việt Nam có khá nhiều tin bài trình bày quan điểm trái chiều giữa Tổng Liên đoàn Lao động và Phòng Thương mại & Công nghiệp Việt Nam về mức tăng lương tối thiểu 2016.
Báo Lao Động Online ngày 25/8/2015 mạnh mẽ lên tiếng với bài “Đừng cho người lao động ăn bánh vẽ.” Cơ quan ngôn luận của Tổng Liên đoàn Lao động đã lập luận “ Người lao động đi làm là để nuôi sống được bản thân, sau đó là gia đình, nhưng mức lương tối thiểu hiện nay không đáp ứng được nhu cầu sống tối thiểu của người lao động thì đi làm để làm gì…” hoặc những tiểu tựa như “Người lao động phải sống được bằng lương”… “Xem lao động là vốn quý thì phải chăm lo”.
Những người am hiểu thời sự Việt Nam nói rằng, Tổng Liên Đoàn Lao động thực chất là cánh tay nối dài của Đảng còn Phòng Thương mại và Công nghiệp thì cũng không khác gì. Trên danh nghĩa một bên đại diện người lao động, một bên đại diện giới chủ để tranh cãi cho ra vẻ dân chủ, chứ kinh tế yếu kém doanh nghiệp chết hàng loạt lấy gì tăng lương 16%-17%.
Thời báo kinh tế Việt Nam bản tin trên mạng ngày 22/7 có bài với tựa lớn “World Bank: Việt nam tăng lương tối thiểu thì giảm tăng việc làm”. Không rõ là bị gỡ xuống hay lý do nào khác, nhưng bài này sau đó không còn truy cập được nữa. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, các nghiên cứu về lương tối thiểu tại Việt Nam chỉ ra rằng tăng lương tối thiểu sẽ làm giảm tăng trưởng việc làm, ở một mức độ nhất định. Qui định về lương tối thiểu chỉ có ý nghĩa tác động trực tiếp tới 22% lao động Việt Nam làm công ăn lương chính thức, bao gồm những người có hợp đồng lao động theo qui định của Bộ Luật lao động.
Nhóm chuyên gia của Ngân hàng Thế giới nhận xét, do quá trình thực thi không chặt chẽ, nên nếu lương tối thiểu vượt năng suất của người lao động thì chủ lao động có thể tuyển lao động không chính thức, không ký hợp đồng để tránh các qui định về lương tối thiểu. Các tác giả cho rằng, việc tăng lương tối thiểu có thể làm dịch chuyển lao động từ khu vực chính thức sang khu vực không chính thức.
Các chuyên gia của Ngân hàng Thế giới nêu thực tế Việt Nam thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) một phần là nhờ chi phí nhân công giá rẻ. Cho nên việc tồn tại rủi ro mức lương tối thiểu cao sẽ ngăn cản thu hút đầu tư FDI và việc làm tạo ra nhờ FDI.
Họ nói cũng có phần đúng, bởi lẽ tiền lương là xác nhận giá trị lao động của một con người trên thị trường. Giá trị lao động của anh bao nhiêu thì anh được hưởng đúng bấy nhiêu, nếu bây giờ người lao động đòi hỏi mức lương cao hơn mà người sử dụng lao động không thỏa mãn được thì anh ta sẽ không làm việc cho họ, có nghĩa là anh ta sẽ mất việc.
-TS Vũ Ngọc Bảo
Liên quan đến vấn đề vừa nêu, TS Vũ Ngọc Bảo Phó Chủ tịch Hiệp hội giấy và bột giấy nhận định:
“Họ nói cũng có phần đúng, bởi lẽ tiền lương là xác nhận giá trị lao động của một con người trên thị trường. Giá trị lao động của anh bao nhiêu thì anh được hưởng đúng bấy nhiêu, nếu bây giờ người lao động đòi hỏi mức lương cao hơn mà người sử dụng lao động không thỏa mãn được thì anh ta sẽ không làm việc cho họ, có nghĩa là anh ta sẽ mất việc. Người sử dụng lao động tức ông chủ không có tiền buộc phải sử dụng người khác. Rõ ràng nó sẽ có ảnh hưởng, nhưng tôi cho rằng tăng ở mức 12,4% thì nó chưa nghiêm trọng, tăng theo dự tính của VCCI là 10%, cũng không có biến động nhiều về số lượng người sẽ mất việc làm do việc tăng lương thêm 12,4% như dự tính. Nền kinh tế Việt Nam năm nay ước chứng sẽ tăng trưởng khá hơn dự báo đầu năm một chút, cái đó có thể bù đắp lại được.”
Trong bài viết đăng trên Thời báo kinh tế Saigon Online ngày 1/9/2015, TS Vũ Thành Tự Anh, Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright Saigon, lập luận rằng, về điều kiện kinh tế, trong một thời gian dài, tốc độ tăng năng suất lao động của nền kinh tế rất thấp, thấp hơn nhiều lần so với tốc độ tăng lương. Chuyên gia này đã trích số liệu quốc tế theo đó, trong giai đoạn 2000-2013, trong khi năng suất lao động của nền kinh tế tăng chưa tới 50% thì mức lương trung bình ở Việt Nam tăng tới 2,8 lần.
Theo TS Vũ Thành Tự Anh và Thời báo kinh tế Saigon Online, những phân tích vừa nêu cho thấy hai nghịch lý của đề xuất tăng nhanh lương tối thiểu của Tổng Liên đoàn lao động. Nghịch lý đầu tiên là năng suất tăng rất chậm trong khi mặt bằng tiền lương nói chung tăng nhanh và lương tối thiểu còn tăng nhanh hơn nữa. Trong điều kiện này, không nền kinh tế nào có thể duy trì sự bền vững chứ đừng nói tới nâng cao năng lực cạnh tranh. Nghịch lý thứ hai là từ hơn 7 năm qua, khu vực doanh nghiệp vừa phải vật lộn để sống sót quan cơn bất ổn vĩ mô, vừa phải oằn lưng chịu đựng gánh nặng chi phí lương tăng nhanh do phải bắt kịp với mức lạm phát rất cao cũng lại do bất ổn vĩ mô gây ra; và giờ đây, vì họ đã hơi gượng dậy được một chút nên được yêu cầu chia sẻ gánh nặng với nhà nước và xã hội.
Vẫn theo TS Vũ Thành Tự Anh và Saigon Times Online, cho dù lập luận của bên đại diện lao động và sử dụng lao động ra sao thì nền kinh tế Việt Nam cũng phải đối diện một thực tế là tốc độ năng suất lao động thấp, tốc độ tăng tiền lương cao, khu vực doanh nghiệp suy yếu, và năng lực cạnh tranh suy giảm.
TS Vũ Thành Tự Anh nhấn mạnh rằng, việc đứng về phía người lao động trong thương lượng tiền lương tối thiểu của Tổng Liên đoàn Lao động là đáng trân trọng…Nhưng theo lời ông, kinh nghiệm cho thấy chính sách tăng lương tối thiểu muốn bền vững phải dựa trên nền tảng cải thiện năng suất và ổn định vĩ mô.
Phân tích của TS Vũ Thành Tự Anh như làm mạnh thêm khuyến nghị của Ngân hàng Thế giới mà chúng tôi đọc được, đó là lương tối thiểu sẽ hiệu quả nhất nếu được quyết định chủ yếu dựa trên các yếu tố về năng suất lao động và năng lực cạnh tranh.
Nam Nguyên
(RFA)
cộng đồng - xã hội
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)
















